Author: PAUL

Lễ Mãn Tang
(Lễ Giỗ Năm thứ Ba)
- Third Year Commemoration Mass -
Phêrô Nguyễn Hóa
(Jan. 10, 1927 – Feb. 10, 2014)
&
Anna Cao Thị Luận
(April 01, 1930 – Dec. 19, 2013)

Cuộc Đời Ông Bà Nguyễn Hóa
- Tôi, Phêrô Nguyễn Hóa, nhận em Anna Cao Thị Luận làm vợ, và hứa sẽ giữ lòng chung thủy với em, khi thịnh vượng cũng như lúc gian nan, khi bệnh hoạn cũng như lúc mạnh khỏe, để yêu thương và tôn trọng em mọi ngày suốt đời tôi.
- Tôi, Anna Cao Thị Luận, nhận anh Phêrô Nguyễn Hóa làm chồng, và hứa sẽ giữ lòng chung thủy với anh, khi thịnh vượng cũng như lúc gian nan, khi bệnh hoạn cũng như lúc mạnh khỏe, để yêu thương và tôn trọng anh mọi ngày suốt đời tôi.
Sáng sớm ngày 22 tháng Ba, năm 1949 tại ngôi nhà thờ họ đạo Hướng Phương, thuộc tổng Lữ Phong, phủ Quãng Trạch, tỉnh Quãng Bình (nay là thôn Hướng Phương, xã Quãng Phương, huyện Quãng Trạch, tỉnh Quãng Bình), ông Nguyễn Hóa và bà Cao thị Luận đã trao đổi cho nhau lời thề hứa trên đây trong ngày thành hôn. Lời thề hứa của hai người tuy thật ngắn gọn và đơn giản, nhưng không ai đã có thể nghĩ đến hai người sẽ đi suốt cuộc hành trình gần 65 năm bên nhau cho đến lúc lần lượt từ giả cõi đời, trước sau chỉ cách nhau 53 ngày.
Ông Phêrô Nguyễn Hóa sinh ngày 01-10-1927 tại làng Hướng Phương, là người con thứ tư của ông Nguyễn Thảo và bà Lê Thị Tịnh. Gia đình ông chuyên về nghề nông, nghề phụ là nuôi tằm và dệt chiếu. Riêng thân phụ của ông là Nguyễn Thảo còn giữ chức Hương Bản (lo về Thuế Vụ) rồi làm Hương Bộ (lo về Hộ Tịch) và sau đó vì nhu cầu xứ đạo, Hướng Phương trở thành một hạt lớn thuộc địa phận Đàng Ngoài, ông Thảo phải từ chức bên chánh quyền để giữ chức vụ Chánh Trương xứ (trưởng ban Hành Giáo sau này).
Nhờ có các anh chị lớn trong nhà lo việc đồng áng, cậu bé Nguyễn Hóa lúc 5 tuổi đã được cha mẹ cho đi học chữ Hán vỡ lòng, sau đó theo học trường Quốc Ngữ. Lúc bấy giờ trường Quốc Ngữ rất ít, mỗi phủ huyện chỉ có 3 trường tiểu học, muốn theo học phải đi 5-6 cây số. Năm 12 tuổi, cậu Nguyễn Hóa học xong tiểu học nhưng vì gia đình không có đủ tiền để gởi cậu đi học xa nên cậu phải nghỉ học từ đó. Sang năm 14 tuổi, cậu bắt đầu nghĩ đến tương lai nên khi thấy các anh lớn rời làng vào Sàigòn kiếm việc làm sinh sống, cậu cũng muốn kiếm cho mình một việc làm để có thể phụ giúp gia đình, đồng thời chuẩn bị gầy dựng gia đình riêng cho mình sau nầy.
Lúc đó, hai anh lớn của cậu đang làm lao công cho bệnh viện St. Paul ở Sàigòn, lương mỗi tháng 5 đồng bao luôn ăn ở, còn ông anh rể thì làm việc nhà cho gia đình ông giám đốc bưu điện Đông Dương mỗi tháng được 7 đồng. Nhân tiện ông anh rể về thăm quê, cậu quyết định xin theo chân các anh. Vì thế, khi ông anh rể trở lại làm việc, cậu đã theo cuốc bộ hơn 200 cây số từ Quãng Bình vào Huế, sau đó đáp tàu lửa vào Sàigòn. Khi vào đến Sàigòn, cậu đã được ông bà Chánh thanh tra Bưu điện đem về nuôi. Hai ông bà già không con, ông thanh tra lại thường xuyên vắng nhà vì phải đi thanh tra xa nên rất vui mừng khi có cậu giúp đỡ các việc lặt vặt trong nhà. Mỗi tháng lại cho cậu 5 đồng gởi về giúp gia đình.
Đến năm 1942, tình hình chiến sự Đông Dương thay đổi với sự chiếm đóng của quân Nhật. Người Pháp tại Sàigòn phải dọn về ở một khu riêng và người bản xứ không được vào theo nên công việc đầu tiên khi ra đời của cậu Nguyễn Hóa cũng chấm dứt lúc đó. Rất may là cậu lại xin được một chân chạy việc trong bệnh viện do người Nhật quản lý cho đến năm 1945, khi Nhật đầu hàng quân Đồng Minh, chàng thanh niên Nguyễn Hóa bèn khăn gói về lại quê nhà. Năm 1947, quân đội Pháp tiến chiếm Đồng Hới, Quãng Khê thuộc bờ Nam sông Gianh trong tay Việt Minh và đầu năm 1948, ông gia nhập quân đội Liên Hiệp Pháp, khởi đầu cho cuộc đời binh nghiệp và ngay năm sau, ông thành hôn cùng bà Cao Thị Luận vào ngày 22 tháng Ba, 1949. Lúc ấy, chàng thanh niên Nguyễn Hóa vừa được 22 tuổi và cô thiếu nữ Cao thị Luận, sắp sửa bước qua 19 tuổi tròn.
Bà Cao Thị Luận cũng sinh trưởng tại Hướng Phương, là trưởng nữ của ông chánh tổng Cao Lự và bà Nguyễn Thị Tín. Sinh ngày 01-04-1930 trong một gia đình chỉ có 4 anh chị em, gồm 2 anh em trai và 2 chị em gái, bà không được đến trường như các anh chị em trong gia đình. Vì là con gái lớn, bà phải ở nhà giúp mẹ quán xuyến từ mọi việc lớn nhỏ, ra đến các công việc ruộng vườn rẫy bái. Tuy vậy, bà không hề thiếu sự giáo dục và tình thương yêu của gia đình. Thân phụ của bà dù giữ chức cai tổng trong làng, nhưng là một con người hiền hòa, điềm đạm, hay thương giúp đỡ kẻ túng quẫn và luôn giữ sĩ khí chính trực của một nhà nho, tuy là nhà nho cuối thời. Ông không những dạy cho bà tam tòng tứ đức, các đạo lý sống làm người sao cho đủ nhân nghĩa; nhưng còn thường xuyên nhắc nhở bà cũng như các con cái phải sống xứng đáng làm một tín hữu tốt, biết kính mến Chúa và yêu thương mọi người. Tính tình và con người của bà đã được hun đúc và chịu nhiều ảnh hưởng từ thân phụ bà.
Giữa bao nhiêu tiếng vui cười trong ngày cưới, chàng trai Nguyễn Hóa và cô Cao Thị Luận cùng hạnh phúc vui vẻ đón nhận những lời cầu chúc tốt đẹp của quan viên và tân khách hai họ. Không ai đoán biết được bao nhiêu biến cố đau thương sắp xảy đến trên cuộc sống của hai người cũng như cho đất nước.
“Có chồng phải lụy theo chồng, Đắng cay phải chịu, mặn nồng phải theo”
Vừa mới xuất giá tòng phu, cô Luận tuy không về làm dâu nhà chồng theo quan niệm phong kiến cổ xưa nhưng đã phải theo chồng bắt đầu cuộc đời người vợ lính. Cô thôn nữ Cao Thị Luận ngày xưa chỉ quanh quẫn trong làng, phụng dưỡng cha mẹ, nay bước theo chồng, bước chân bà cũng lần lượt trôi giạt quanh vùng giới tuyến từ đó. Bà theo ông đi từ Quãng Khê, Đồng Hới rồi đến Quãng Trị, Huế. Đám cưới chưa được bao lâu, hai ông bà đã có được tin vui, háo hức chuẩn bị mọi sự cho đứa con sắp ra đời. Nhưng niềm vui được Chúa ban cho đứa con đầu lòng của hai ông bà đã liên tiếp bị nhiều đám mây mù che phủ.
Vào hôm mồng Ba tết năm Canh Dần (1950), quân Việt Minh (tiền thân của Cộng Sản Việt Nam) tiến vào làng Hướng Phương, bắt trói ông chánh tổng Cao Lự, đem ra định xử bắn tại Cồn Cát, nhưng nhờ dân làng đồng lòng đứng ra xin khoan hồng giảm tội cho nên ông đã được giảm tội chết, xuống thành bị đi tù ở Trại Tranh (sau đó đã được thả và di cư vào nam). Trong khi đó, bà Luận ở nhà sinh hạ đứa con gái đầu lòng tại Huế. Tưởng rằng, Chúa ban cho ông bà được hưởng niềm vui này để đền bù lại việc thân phụ bà đang bị tù đày, nhưng chưa đầy chín tháng tuổi, Chúa đã cất đi người con đầu lòng này sau một cơn sốt nặng.
Vào năm sau, ông bà lại có một người con khác. Lần này là một bé trai thật bụ bẩm. Nhưng sự thiếu thốn thuốc men cũng như sự chậm lụt y khoa thời bấy giờ đã làm ông bà mất thêm đứa con thứ hai. Không những vậy, nghe theo lời hàng xóm, bạn bè, ông bà đi xin một bé trai về nuôi nhưng rồi cũng chung số phận như hai người con đầu. Lúc này, quả thật đức Tin của ông bà đã xao động thật nhiều với các biến cố liên tục xảy đến, trong gia đình cũng như ngoài xã hội.
Biến cố lớn nhất trong thời điểm này chính là sự chia đôi đất nước vào ngày 20/07/1954. Sự chia cắt giữa các gia đình nội ngoại qua vĩ tuyến 17 đã làm hai ông bà nhiều đêm xôn xao thổn thức. Nhưng sự đau thương do việc chia cắt không chỉ dừng ở đó. Trong đợt cải cách ruộng đất và thanh trừng đối lập năm 1954, đến lượt thân phụ của ông, chánh trương Nguyễn Thảo, người đứng đầu các chức sắc trong họ đạo Hướng Phương lúc bấy giờ, đã bị quân Việt Minh đem ra đấu tố với đủ mọi tội danh như địa chủ, cường hào. Sau đó, chúng bắt giam ông Thảo cùng người con trai út là Nguyễn Minh vào tù; còn nhà cửa, đất đai đều bị tịch thu. Cũng may là các con trai khác của ông Thảo lúc này đã ở bên kia vĩ tuyến, nếu không đã cùng chung số mệnh với ông. Hai cha con ông Thảo bị nhốt chung cùng trại giam nhưng ông Thảo sau đó đã bị chúng giết luôn trong tù. Còn lại bà vợ của ông vì đã bị truy tố là thành phần địa chủ nên cũng không được tiếp xúc với ai, thậm chí là cô con gái út cũng bị đuổi về nhà chồng. Cũng may là bà Thảo còn có được cô con dâu út, đã thay bà đi xin ăn và mót lúa sống qua ngày, cùng nhau sống lây lất trong làng. Vì thế, bà buồn thương cho số phận, thường xuyên khóc lóc nên chỉ vài năm sau đã bị mù luôn cả đôi mắt cho đến lúc qua đời vào năm 1970.
Có lẽ thấy ông bà chịu thử thách đã nhiều, sau ngày chia đôi đất nước, Chúa đã cho ông bà mọi sự thuận lợi. Bà Luận cưu mang các con cách suôn sẻ, còn ông Hóa thì chuyển qua phục vụ quân đội Việt Nam Cộng Hòa, sau khi phục vụ trong quân đội Pháp hơn 6 năm, từ cấp lính đến cấp Thượng sĩ. Trong thời gian tại ngũ với quân đội Pháp, ông được ân thưởng 1 Médaille Militaire (huy chương cao quý đứng vào thứ ba của quân đội Pháp, có tiền trợ cấp hằng năm), 1 lần được tuyên dương trước Quân đội (nghành dương liễu), 1 lần trước Quân đoàn (Sao Vàng), 2 lần trước sư đoàn và 2 lần trước lữ đoàn (Sao Đồng) cùng 2 chiến thương bội tinh.
Trở lại với Quân đội Việt Nam vào tháng 10/1954, ông được đưa về thành lập Thiết đoàn 4 Thiết giáp đóng tại Tòa Khâm Huế, đảm trách chức vụ Thượng sĩ Thường vụ Thiết đoàn cho đến 1961, khi Quân đội Việt Nam Cộng Hòa được trang bị máy điện toán, hồ sơ ông được dò xét lại. Vì ông đã tốt nghiệp khóa huấn luyện Brevet Chef de Section lúc phục vụ trong quân đội Pháp, nên được thăng lên Chuẩn úy, bỏ qua cấp Thượng sĩ nhất, lại được hồi tố 2 năm tiền lương sai biệt.
Tới thời điểm này, ông đang đồn trú tại thị xã Quãng Trị. Ông bà đã có được 5 người con, đặt tên là Nga, Mỹ, Anh, Dũng, Đức, theo thứ tự; tất cả đều khỏe mạnh. Là những người tín hữu có lòng sùng mộ Đức Mẹ cách đặc biệt, hai ông bà thường xuyên vào Lavang xin ơn Mẹ độ trì cho gia đình. Nhà thờ Lavang trước đó nằm trong tay quân kháng chiến, bị hư hỏng rất nhiều, nên cha nhiệm sở Lavang là linh mục Trần Văn Tường lúc bấy giờ đang nổ lực trùng tu lại. Ông bà đã đóng góp không ít công sức qua việc trợ giúp cha Tường về vật liệu xây cất cũng như chuyên chở vật tư cho việc trùng tu cũng như phát triển cơ sở mới của Lavang vào lúc này, đồng thời hai ông bà cũng xây dựng cho mình một tổ ấm tạm gọi là cố định đầu tiên tại thánh địa La-vang, gần ngay phía sau tượng đài Đức Mẹ.
Được ở bên cạnh Mẹ Lavang, với hai ông bà, là một ước vọng thành tựu mà những người tín hữu thường xuyên tham dự đại hội sùng kính Mẹ Lavang hằng năm như hai ông bà hằng ao ước. Từ Lavang xuống nơi trú đóng của ông tại thị xã Quãng Trị chỉ hơn 5km, rất thuận tiện cho ông ghé qua nhà lúc không bận việc quân. Mỗi lần về đến gần nhà nhìn qua cánh cổng đầy hoa giấy, lúc nào ông cũng tìm thấy thanh thản và hạnh phúc với thành quả và tâm tư của hai vợ chồng: một khu vườn cây ăn trái nho nhỏ, bao quanh căn nhà gạch ngói khang trang với giàn hoa thiên lý tươi mát trước sân nhà. Đây là những năm được coi là an bình nhất của hai ông bà. Nhà cửa ổn định, con cái khỏe mạnh, tiền bạc được tăng thêm chút đỉnh với khoản tiền hồi tố; rồi việc thăng quan, tiến chức của ông có chiều thuận lợi. . ., mọi sự tốt đẹp liên tục xảy đến nên giai đoạn nầy làm ông bà rất tâm đắc, như thể cuối cùng đã vén được đám mây đen, xóa tan đi biết bao cơn bỉ cực, cho ánh nắng chan hòa tỏa sáng trên gia đình ông bà.
Sau cuộc chính biến 1963 khi tổng thống Ngô-Đình-Diệm bị lật đổ, ông Hóa được đưa vào Thủ Đức học khóa sĩ quan căn bản thiết giáp 9 tháng, ông ra trường trở lại đơn vị. Lúc đó chiến trường bắt đầu sôi động. Ông được thăng lên Thiếu úy, làm Chi đoàn phó chi đoàn 2/7, rồi đặc cách lên Trung úy với chức vụ Chi đoàn trưởng, đặc trách vùng giới tuyến.
Trong lúc này, bà Luận cùng các con ở tại thánh địa Lavang. Mỗi chiều, bà ra tượng đài Đức Mẹ đọc kinh cầu nguyện cho chồng con, xin Mẹ Lavang phù trì cho ông luôn được an toàn. Rồi La-vang cũng từ từ bất ổn theo cuộc chiến. Ban ngày thuộc về quân đội Quốc gia kiểm soát, nhưng đêm về, quân Quốc gia lại rút về thị xã Quãng Trị. Vì vậy, có những đêm bà Luận cùng các con sợ hãi nằm trong nhà, nghe tiếng loa tuyên truyền ra rả suốt đêm về chính nghĩa giải phóng vọng về từ cánh đồng hoang sau nhà; có đêm chúng lại bắt dân chúng tụ tập lại học tập chính sách của nhà nước miền Bắc. Những lần như vậy, bà thường ẳm theo đứa con nhỏ nhất, (lúc nầy, ông bà có thêm hai người con trai nữa là Việt & Tuyến) rồi đang giữa lúc tên chính ủy cộng sản giảng giải chính trị, bà liền véo vào đùi con cho con khóc thét lên, rồi viện cớ con thơ xin đi về sớm. Rồi một sự kiện bất ngờ xảy đến làm cho hai ông bà quyết định rời khỏi Lavang.
Vào giữa trưa của một ngày hè oi bức, có một chàng thanh niên lạ mặt lén lút vào gõ cửa nhà bà. Khi tiếp xúc, anh ta mới cho biết anh ta là quân cộng sản chính quy, đã thấy bà trong những lần học tập chính trị. Bọn chúng đều biết bà có chồng là trung úy đang trú đóng dưới thị xã. Vì thấy bà hiền lành, bình dị, nên chưa làm gì khó cho bà, hay cũng có thể nói là chưa đến giai đoạn. Chúng chỉ làm như không biết, nói chuyện như bình thường hầu thăm dò tin tức, hy vọng bà hé lộ điều gì đó về đường đi nước của chồng bà. Anh ta cho hay như vậy rồi tỏ ý xin bà làm mẹ nuôi để bảo trợ cho anh ta về hồi chánh. Mặc dù anh ta tỏ vẻ thành tâm thành ý, nhưng bà nào dám nhận, chỉ nhờ hàng xóm xuống Quãng Trị để báo cho chồng hay để đem anh ta ra trình diện với chính quyền thị xã.
Với tình trạng xôi đậu bất ổn của La-vang cộng với những điều anh hồi chánh viên tiết lộ, ông bà đã quyết định phải di dời khỏi Lavang, tìm một nơi an toàn khác cho bà và các con, vì chẳng biết lúc nào tai họa sẽ giáng xuống. Thế rồi, gia đình ông bà dời ra thị xã Quãng Trị, sau vì tình hình chiến cuộc lại dời về Phủ Cam - Huế, bỏ lại mái ấm tại Lavang mà hai ông bà đã đặt biết bao tâm tư vào.
Trong bầu khí tưng bừng đón tết Mậu Thân vào năm 1968 (lúc này bà Luận cùng các con đã dọn vào Phủ Cam, Huế), hai ông bà cùng nhau thỏa thuận chia các con ra làm hai, cùng ăn tết cho có bầu khí gia đình. Ông bà cho 4 đứa con là Nga, Mỹ, Dũng và Đức ra Quãng Trị ăn tết tiền đồn với ông. Còn cô con gái giữa, Kim Anh ở lại Phủ Cam giữ hai em là Việt & Tuyến cùng bà đón tết.
Vào nửa đêm mồng Một Tết, giữa những tiếng pháo mừng xuân là tiếng súng giao tranh trong cuộc tổng công kích của Việt Cộng vào thị xã Quãng Trị. Được lệnh phải tiếp ứng thị xã mà lại không có chỗ nào để gởi các con, ông bèn cho các con vào luôn trong thiết vận xa M113, rồi tiến vào đường phố tiêu diệt cộng quân. Nhờ sự tiếp ứng hữu hiệu với chi đoàn thiết giáp của ông, cuộc tấn công tổng công kích vào Quãng Trị của Việt Cộng hoàn toàn bị đánh bại trong ngày mồng Hai Tết. Ngày hôm sau, lệnh tiếp ứng cho Huế được chuyển xuống cho chi đoàn thiết giáp của ông. Mặc dù Quãng Trị vào Huế chỉ 60 cây số, nhưng Việt Cộng chắc chắn sẽ không để cho chi đoàn ông vào tiếp viện Huế một cách bình yên, bao nhiêu nguy hiểm sẽ chờ đợi ông trên quãng đường này? Không muốn đánh cuộc những sự nguy hiểm này với sư an toàn của các con ông, ông liền xin viên cố vấn cho các con tháp tùng theo trực thăng vào Huế trước, tìm bắt liên lạc với bà lúc ấy đang dẫn các con chạy loạn khỏi Phủ Cam.
Biến cố Tết Mậu Thân tuy gia đình không bị tổn hại nhân mạng, nhưng với những gì đã xảy đến cho các con trong dịp tết, cũng như tận mắt chứng kiến những thảm hại kinh hoàng xảy ra cho biết bao gia đình người dân xứ Huế, hai ông bà đã quyết định gởi 4 người con là Mỹ, Anh, Dũng & Đức vào cho ông bà ngoại ở Đồng Lác, Cam Ranh. Còn cô con gái lớn vẫn tiếp tục học tại trường Jeanne d’Arc Huế, ở cùng bà và các con nhỏ.
Sau trận chiến Tết Mậu Thân ở Quãng Trị và Huế, ông Nguyễn Hóa được đặc cách lên Đại úy tại mặt trận và được ân thưởng Đệ Ngũ Đẳng Bảo Quốc Huân Chương luôn trong dịp này. Hình ông được đăng tải trên các báo chí và được tôn vinh là người hùng giới tuyến lúc bấy giờ. Chiến công của ông không chỉ ngừng ở đây, sau khi tham dự chiến trận Hạ Lào vào năm 1971, ông lại được đặc cách thăng lên Thiếu tá thực thụ, đảm trách chức vụ Thiết đoàn trưởng Thiết đoàn 7 Kỵ binh, trấn giữ vùng giới tuyến. Sau trận chiến mùa Hè Đỏ Lửa 1972, ông lại được đặc cách lên Trung Tá. Lúc tổng thống Thiệu ra gắn huy chương ở quận Hương Điền, ông Hóa cùng cô con gái lớn lại về Cam Ranh thăm bà Luận cùng các con đã dọn vào Đồng Lác trước đó. Hết 10 ngày phép ông mới trở lại đơn vị nên bộ Chỉ Huy Thiết Giáp không chịu điều chỉnh cấp bậc cho ông. Không ít chiến hữu tỏ lộ bất bình cho ông và giục ông khiếu nại lên bộ Tổng Tham Mưu. Ông còn đang chần chừ thì vào tháng 4, 1973, có lệnh ai đã có trên 25 năm quân ngũ thì có thể làm đơn xin giải ngũ. Ông Hóa đã phục vụ trong quân đội được 26 năm nên ông đã nộp đơn xin giải ngũ luôn.
Không ai ngờ được sự trắc trở về đường quan trường của ông, cộng với sự chần chờ và quyết định xin giải ngũ đã giúp cho ông giảm bớt được bao nhiêu thời gian tù tội sau này. Là phúc hay là họa, lắm lúc con người không thể nhận ra được, chỉ khi sự việc xảy ra rồi mới hiểu rõ thêm vận mệnh của mình.
Được chính thức giải ngũ vào ngày 1 tháng 4, năm 1974, ông về tụ họp lại cùng gia đình, vợ con đang yên ổn sống tại Đồng Lác, Cam Ranh. Qua 26 năm quân ngũ, ông Hóa đã được ân thưởng 1 Đệ Tứ Đẳng và một Đệ Ngũ Đẳng Bảo Quốc Huân Chương, 17 lần tuyên dương trước quân đội (nghành dương liễu), 4 lần trước quân đoàn (sao vàng), 6 lần trước sư đoàn (sao bạc), 8 lần trước lữ đoàn (sao đồng); cùng với 5 chiến thương bội tinh. Ngoài ra, khi sát cánh chiến đấu cùng với quân đội Hoa kỳ, ông còn được ân thưởng 1 huy chương Silver Star, 1 Bronze Star và 1 Army commemorative medal.
Những chiến công huy hoàng qua 26 năm binh nghiệp của ông Nguyễn Hóa, với người Quốc gia là những đóng góp không nhỏ bằng xương máu từ một người con yêu của đất nước trong việc gìn giữ tự do, bảo vệ sự sống còn của đồng bào ruột thịt cũng như những người thân yêu; nhưng đối với chính quyền cộng sản sau khi tiến chiếm miền Nam, chiến công của ông là những “bằng chứng tội ác” mà ông phải đổi trả lại với hơn 7 năm tù tội.
Ra trình diện đi cải tạo với chính quyền mới vào ngày 21 tháng 4, 1974, ông lần lượt phải “đền tội” cho các chiến công và cấp bậc của mình từ trại giam nầy đến trại giam khác. Bà Luận một lần nữa trôi giạt cùng chồng, liên tục gồng gánh đi thăm nuôi tại các trại giam tỉnh Khánh Hòa như Nghĩa Phú, A-30, Lam Sơn, . . . cho đến lúc ông được tha về vào tháng 10, năm 1983.
Sự trừng phạt của chính quyền cộng sản đối với gia đình ông bà không phải chỉ có như vậy. Trong lúc ông đang bị di chuyển từ trại giam nầy đến trại giam khác, chính quyền cộng sản tại địa phương cũng ra lệnh tịch thu nhà cửa, đất đai của ông bà tại Đồng Lác và ép buộc gia đình bà phải đi dọn đi khai phá ở khu Kinh tế mới Đa Lộc ngoài Sông Cầu. Không muốn thảm cảnh của nhà chồng vào năm 1954 tái hiện lần nữa, bà Luận tìm cách thay đổi vận mệnh cho chính gia đình mình, làm thế nào để chính quyền cộng sản không thể thẳng tay chèn ép.
Đến ngày bị buộc di dời, chính quyền cộng sản đem xe cam-nhông to đùng, chất hết tất cả các đồ đạc của gia đình ông bà để chuyển lên Đa Lộc. Bà chấp thuận cho bọn chúng chở hết đồ đạc đi cùng với 5 đứa con lớn, nhưng xin để lại chút vật dụng cho bà cùng các đứa con nhỏ hơn, viện cớ sẽ đi sau khi đã dựng được nơi trú ngụ tạm thời ở kinh tế mới Đa Lộc. Bà xin bọn chúng cho bà cùng các con nhỏ cư ngụ trong căn nhà bếp, còn nhà lớn cứ việc tịch thu. Bao nhiêu dụ dỗ, đe dọa từ bọn cầm quyền địa phương, bà cứ lần lừa từ ngày này qua tháng nọ không chịu dọn ra khỏi nhà. Chính quyền cộng sản địa phương vì chưa đuổi được bà ra nên cũng chỉ dùng nhà bà làm trụ sở hội họp cho thôn xóm.
Trong thời gian bà Luận kiên trì tử thủ trong căn nhà bếp của mình, các con bà vẫn phải ở lại Đa Lộc, đốt rừng, đốt rẫy trồng khoai mì, chứng tỏ cho chính quyền cộng sản thấy “thiện chí và giác ngộ” của gia đình, cứ vài ba tuần lại thay phiên nhau về nhà đem gạo cơm mắm muối lên tiếp viện. Sau này khi sự kiểm soát đã lơi lỏng, các con bà mới lần lượt trốn về lại Cam Ranh. Khoảng năm 1987, sự kiên trì của bà cuối cùng rồi cũng được hồi báo. Sau khi chạy chọt khắp nơi, làm đủ mọi thủ tục, nộp đủ mọi thứ giấy tờ, chứng cớ, ông bà đã lấy lại được căn nhà và đất đai của mình tại Đồng Lác, Cam Ranh.
Trở lại với thời gian ông Nguyễn Hóa đi “cải tạo”, có một hai lần ông đã được thả ra, nhưng không bao lâu sau, lại bị kêu ra trình diện rồi lại vào tù, tiếp tục chương trình “cải tạo”. Chính vì vậy, khi được ra tù lần cuối cùng vào tháng 10, 1983, ông đành quyết định phải rời khỏi Đồng Lác, trốn vào Sàigòn, ở cùng vợ chồng người cháu là Khánh & Thủy, sau lại ở với vợ chồng con gái đầu tại Long Khánh khi hai vợ chồng vào đây lập nghiệp. Đến năm 1988, khi tình hình có vẻ dễ thở hơn, ông mới dám về lại Đồng Lác dăm ba ngày nhưng không dám ở lại lâu, rồi cứ thế lang thang xoay vòng, từ Cam Ranh vào Sàigòn, Long Khánh cho đến khi gia đình ông đi đoàn tụ theo diện ODP cùng hai con trai là Dũng & Đức (lúc ấy đã vượt biên qua Hoa Kỳ vào cuối năm 1979) vào 28 tháng 10, năm 1993.
Đến Hoa Kỳ, hai ông bà định cư cùng các con tại San Jose, California từ đó. Hễ gia đình đứa nào có con nhỏ, ông bà lại khăn gói đến ở, giúp chăm sóc các cháu. Tuy hai ông bà tuổi đã lớn, không thể lái xe được, nhưng không vì vậy mà hạn chế tình yêu thương của hai ông bà đối với con cháu. Mặc cho các con nhiều lần ngăn trở, không cần phải phụ giúp nấu ăn, chỉ xin ông bà coi giữ các cháu nhưng hai ông bà luôn làm hơn những gì các con nhờ vả.
Ông thì suốt ngày coi sóc các cháu. Từ việc lo cho các cháu ăn uống, cho đến việc thay tả, tắm rửa, ông làm thật gọn gàng. Nhìn sự khéo léo của ông khi chăm sóc các cháu, không ai có thể nghĩ ra được hình ảnh của một người hùng giới tuyến năm xưa, từng vào sinh ra tử, từng xử dụng đủ loại vũ khí giết địch, đổ biết bao xương máu cho những chiến công lừng lẫy, nay chỉ biết dùng tay áo chùi từng giọt mồ hôi để chăm sóc và vui đùa với các cháu.
Còn bà thì suốt ngày nấu chưa xong món này lại bày ra món khác, không lúc nào ngơi nghỉ. Nhiều lúc miệng thì than nhức mỏi vì chứng bệnh thấp khớp, nhưng tay bà lại vén khéo, gói từng cuộn chả giò ngay ngắn, nặn từng viên bánh nếp trụng tròn trĩnh, hay vừa làm vừa đếm được bao nhiêu cái bánh bột lọc rồi cất tủ lạnh để dành cho các con cháu. Mỗi lần bà làm các món bánh thì ông phải nhồi bột cho bà. Món ăn đặc biệt của ông bà mà các con cháu không thể quên là bánh canh gõ và dê hong (một kiểu nấu giả cầy của người trung). Bình thường, các con ông bà đi làm về mới ghé chợ hoặc đi chợ mỗi cuối tuần. Nhưng đôi khi bà thình lình muốn nấu những món đặc biệt nầy thì tội nghiệp cho ông, vì ông phải lấy xe bus đi chợ cho bà. Nếu đang lúc nấu giữa chừng có thiếu sót món gì trong recipe, ông lại phải bắt xe bus đi chợ tiếp, có khi hai ba lần như vậy trong ngày. Các con ông bà đâu có biết hai ông bà vất vả như vậy. Chiều đi làm về, lên ngồi vào bàn ăn mới nghe ông kể lại thành tích chạy việc cho bà. Biết bao lần các con năn nỉ ông bà đừng làm hư các con cháu như vậy nữa, ông bà chỉ hiền lành cười trừ rồi cứ bổn cũ soạn lại tiếp vài ba tuần sau. Vất vả nuôi con khôn lớn chưa đủ, đến lúc tuổi già còn mệt nhọc nấu từng món ngon cho con cháu ăn. Thật không làm sao đếm hết tình yêu thương của ông bà đối với con cháu.
Năm 2009, hai ông bà trở về lại Đồng Lác, Cam Ranh làm lễ kỷ niệm 60 năm thành hôn, cùng với sự hiện diện của đông đảo bà con và các con cháu. Tuy lúc này sức khỏe của hai ông bà đã có những dấu hiệu suy thoái, nhưng ông bà cũng rất vui mừng tạ ơn Chúa và Mẹ đã phù trì cho ông bà đi được 60 năm quãng đường bên nhau.
Đến năm 2010, bà bắt đầu có những triệu chứng của căn bệnh Alzheimer’s disease, là dạng phổ biến của hội chứng suy giảm trí nhớ, cộng với những cơn đau thấp khớp đã làm cho sức khỏe của Bà ngày một trầm trọng. Bà đã từ trần một cách yên lành vào lúc 6:30 sáng Thứ Năm, ngày 19 tháng 12 năm 2013, để lại đau buồn tiếc thương vô hạn cho gia đình và nhiều người quen biết, hưởng thọ 84 tuổi.
Còn ông, vào cuối năm 2011, sức khỏe của ông cũng bắt đầu suy giảm khi các chức năng cơ thể dần dần suy yếu. Ông là khách hàng thường xuyên của các phòng cấp cứu, ICU, TCU; nhất là trong vòng hai tháng cuối đời, ông đã phải nhập viện đến 4 lần. Ngày tang lễ của bà, ông nằm đau buồn và xót xa trong bệnh viện, vì không đưa bà ra tận nơi yên nghỉ được. Kể từ đó, sức khỏe và tinh thần ông ngày càng sa sút và 53 ngày sau, vào ngày 10 tháng 2, năm 2014, ông cũng theo yên nghỉ bên cạnh bà tại nghĩa trang Gate of Heaven, Los Gatos, California, hưởng thọ 87 tuổi.
Ông bà để lại 9 người con, gồm 5 trai 4 gái. Ngoài 8 người con đã lập gia đình với đàn cháu nội ngoại gồm 25 trai gái & 4 chắt, ông có cô con gái út, là nữ tu Margaret Mary đã khấn trọn đời dâng mình cho Chúa tại Đan viện Poor Clares, Los Altos Hills, California. Cùng cô con út, ông còn có hai cháu gái, con của người con trai trưởng, là Quỳnh Chi, hiện là nữ tu của Đan viện Carmel, Nha Trang và Quỳnh Ly, đệ tử của dòng Khiết Tâm, Nha Trang.
Có câu nói rằng, con người ai cũng sẽ chết đi, nhưng không có mấy người sẽ sống. Thân xác cát bụi của hai ông bà tuy đã mất đi, nhưng tình yêu thương của ông bà đối với con cháu cũng như sự kính yêu của các con, các cháu dành cho ông bà sẽ sống thật lâu trong lòng các thế hệ con cháu của hai ông bà.
Nguyện xin Thiên Chúa nhân lành, qua lời cầu bầu của Mẹ Maria, sớm đón nhận linh hồn Phêrô Nguyễn Hóa và Anna Cao Thị Luận vào thiên đàng, vui hưởng hạnh phúc trường sinh.

Tiểu sử
Ông Phêrô Nguyễn Hóa
Sinh ngày 01-04-1930 tại làng Hướng Phương, tổng Lữ Phong, phủ Quãng Trạch, tỉnh Quãng Bình, nay là thôn Hướng Phương, xã Quãng Phương, huyện Quãng Trạch, tỉnh Quãng Bình, Việt Nam.
Là người con thứ tư của ông Nguyễn Thảo và bà Lê Thị Tịnh.
Thành hôn cùng bà Cao Thị Luận, con ông Cao Lự và bà Nguyễn Thị Tín vào ngày 22 tháng 03, năm 1949 tại nhà thờ Hướng Phương.
Ông có được 9 người con, gồm 5 trai 4 gái. Ngoài 8 người con đã lập gia đình với đàn cháu nội ngoại gồm 25 trai gái & 3 chắt, ông có cô con gái út, là nữ tu Margaret Mary đã khấn trọn đời dâng mình cho Chúa tại Đan viện Poor Clares, Los Altos Hills, California. Cùng cô con út, ông còn có hai cháu gái là Quỳnh Chi, hiện là nữ tu của Đan viện Carmel, Nha Trang và Quỳnh Ly, đệ tử của dòng Khiết Tâm, Nha Trang.
Khởi đầu cuộc đời binh nghiệp với Quân đội Liên Hiệp Pháp vào năm 1948, ông phục vụ tại Quãng Khê, Đồng Hới, Quãng Trị, Huế cho đến lúc chia đôi đất nước (20/07/1954).
Trong hơn 6 năm phục vụ ở Quân đội Liên Hiệp Pháp, bắt đầu từ hàng binh sĩ cho đến thượng sĩ (sergent chef) ngành thiết giáp, ông đã được ân thưởng 1 médaille militaire (huy chương cao nhất của hàng hạ sĩ quan), một lần được tuyên dương trước quân đội (với nhành dương liễu), 1 lần trước quân đoàn (sao vàng), 2 lần trước sư đoàn và 2 lần trước lữ đoàn (sao đồng) và 2 chiến thương bội tinh.
Chuyển qua quân đội VNCH vào tháng 11/1954, ông được đưa về thành lập Thiết đoàn 4 thiết giáp đóng tại Tòa Khâm, Huế.
Tên tuổi của ông đã nhiều lần được nhắc nhở trên các báo chí vì các chiến tích oai hùng trong các trận đánh tại Huế & Quãng Trị Mậu Thân 1968, Mùa Hè đỏ lửa 1972, trận Khe Sanh, trận Hạ Lào, . . . Các trận đánh ông tham gia đã được chính ông ghi lại và được đăng trên cuốn Thép & Máu của Đại-tá Thiết-giáp Hà Mai Việt.
Sau 25 năm sống đời quân ngũ với nhiều chiến tích rực rỡ, ông giải ngũ với nhiều huy chương & huân chương đã được ân thưởng:
1 Đệ Tứ Đẳng & 1 Đệ Ngũ Đẳng Bảo Quân Huân Chương
1 Đệ Nhị Lục Quân Huân Chương
14 Anh dũng Bội Tinh cấp Quân Đội (với ngành dương liễu)
10 ADBT cấp Quân Đoàn (sao vàng)
7 ADBT cấp Sư Đoàn
2 ADBT cấp Lữ Đoàn
1 ADBT cấp Trung Đoàn
1 TL cấp Sư Đoàn
5 Chiến thương bội tinh
1 Danh dự bội tinh – Hạng I
1 Tham mưu Bội tinh – Hạng I
1 Chiến dịch Bội tinh – NH 4954
1 Chiến dịch Bội tinh – NH 60
1 Quân phong Bội tinh – Hạng IV
1 Quân vụ Bội tinh – Hạng III
Ngoài ra, khi cùng sát cánh chiến đấu với quân đội đồng minh Hoa Kỳ trong nhiều trận đánh ác liệt tại vùng I chiến thuật, khu địa đầu giới tuyến của miền Nam Việt Nam ông còn được ân thưởng:
1 huy chương Silver Star (the military's third-highest award for valor)
1 huy chương Bzonze Star (the military's fourth-highest award for valor)
1 Army commemorative medal
Giải ngũ năm 1974 & về sinh sống tại Đồng Lác, Cam Ranh.
Sau 1975, đi tù cải tạo ở Nghĩa Phú, A30, Lam Sơn. Thời gian ở tù: 7 năm 2 tháng.
Được trả tự do vào năm 1982
Qua Mỹ đoàn tụ cùng gia đình vào 28 tháng 10 năm 1993 theo diện HO và định cư tại San Jose, California.
* Bảo Quốc Huân Chương là huân chương cao quý nhất của Việt Nam Cộng Hòa, dành tưởng thưởng cho các quân nhân trong tất cả các binh chủng hay thường dân bên hành chính dân sự đã có chiến tích xuất sắc trong công cuộc giữ gìn bờ cõi hoặc có cống hiến lớn cho quốc gia và là vinh dự cao quý nhất của Việt Nam Cộng Hòa. Bảo quốc Huân chương được thành lập năm 1950, phải được đeo cao hơn trên tất cả các huân, huy chương khác, và có năm hạng: ·Đệ Nhất Đẳng là huân chương quý nhất trong các hạng Bảo quốc Huân chương và rất hiếm người có; được đeo bằng dây choàng trên vai phải và một ngôi sao Bảo quốc trên ngực trái ·Đệ Nhị Đẳng, được đeo bằng ruy-băng màu đỏ viền vàng với một nơ Bảo quốc hình tròn trên ngực trái và một ngôi sao Bảo quốc trên ngực phải ·Đệ Tam Đẳng, được đeo bằng dây choàng dài trên cổ ·Đệ Tứ Đẳng, được đeo bằng ruy-băng (ribbon) và một nơ Bảo quốc hình tròn trên ngực trái ·Đệ Ngũ Đẳng, được đeo bằng ruy-băng trên ngực trái - Wikipedia

Phần Tự Thuật
Đây là phần tự thuật đời binh nghiệp của Thiếu-tá Nguyễn Hóa cũng như các trận đánh ông đã tham dự được Đại-tá Thiết giáp Hà Mai Việt (con của học giả Hà Mai Anh) trích đăng trong thiên quân-sử: Thép và Máu, xuất bản tại Hoa-Kỳ năm 2005.
Thiếu tá Nguyễn Hóa – Thiết đoàn trưởng Thiết đoàn Hỏa Tuyến (Thiết đoàn 7 Kỵ binh)
Tôi xuất thân từ hàng binh sĩ. Gia nhập Quân đội Liên hiệp Pháp năm 1947: 5ème Escadron, 1er Régiment-Etranger de Cavalerie. Hoạt động trong vùng Đồng Hới, Quảng Bình. Được theo 3 khóa thiết giáp: Peleton 1,2 và Brevet Chef de Section tại Trung-tâm Huấn-luyện Thiết-giáp Viễn Đông ỏ Vũng Tàu (CIABEO).
Sau hiệp định Genève, quân đội Pháp chuyển giao lại cho quân đội Quốc Gia Việt Nam. Lúc bấy giờ, tôi mang cấp bậc Trung sĩ I và được đưa về thành lập Tiểu đoàn 10 Thám Thính tại An-Nông dưới sự chỉ huy của đại-úy Phạm Đăng Chưởng. Lúc đó Đệ Nhị Quân Khu (Huế) chỉ có một Tiểu đoàn 2 Thám Thính, vừa mới thành lập được một vài tháng trước đó. Ban chỉ huy đóng ở Tòa Khâm, Huế.
Đến năm 1956, theo đà phát triển của Quân-dội Quốc Gia, Trung đoàn 4 Thiết giáp (TG) được thành lập do đại-úy Lâm Quang Thơ làm trung-đoàn trưởng, bộ chỉ huy và chi đoàn 1/4 Chiến xa M24 đoàng tại Tòa Khâm. Tiểu đoàn 2 Thám Thính (TT) cải danh thành chi đoàn 2/4 TT, đóng tại An Cựu do đại úy Trần Tín chỉ huy và tiểu đoàn 10 TT cải danh thành chi đoàn 3/4 TT đóng tại trường Nam Tiểu học QUảng Trị, do trung-úy Dương Văn Đô chỉ huy.
Theo đà phát triển nhanh chóng của binh chủng Thiết giáp, vào năm 1962, trung đoàn 4 TG lập thêm 2 chi đoàn nữa là chi đoàn 3/4 và 5/4 Thiết Vận Xa (TVX) M113. Tôi được gửi đi học khóa Sĩ-quan Căn-bản Thiết Giáp tại Thủ Đức và trở về lại với chi đoàn 3/4TVX, tăng phái cho Trung đoàn I Bộ binh, hoạt động tại vùng Quảng Trị.
Đến năm 1967, binh chủng Thiết Giáp lại thành lập thêm Thiết đoàn 7 Kỵ binh (KB). Chi đoàn 5/4 được cải danh thành chi đoàn 3/7 TVX và chi đoàn 3/4 cải danh thành chi đoàn 2/7 TVX do tôi chỉ huy và hoạt động tại vùng hỏa tuyến. Tôi đã dẫn dắt Chi đoàn 2/7 TVX từ số không đến 8 huy chương ngành dương liễu; trên hiệu kỳ của Chi-đoàn được ân thưởng dây biểu chương mầu tam-hợp.
Trong cuộc đời binh nghiệp, tôi đã tham gia hầu hết các trận đánh vùng Hỏa tuyến và Trị-Thiên. Có 4 biến cố đáng ghi nhớ là: - Tết Mậu Thân (1968) - Viễn thám vùng Khe-Sanh, Làng Vei, Đồi 30; (hai biến cố này, chúng tôi phải chiến đấu đơn thương, độc mã) – Lam Sơn 719 (Hạ Lào) – Và Mùa Hè Đỏ Lửa 1972.
Tết Mậu Thân (1968)
Sơ lược tình hình
Trong những ngày giáp tết Mậu Thân, mức độ xâm nhập của quân Cộng-sản Bắc Việt ngày càng gia tăng. Chi đoàn tôi được lệnh tăng phái cho Trung đoàn 2 Bộ binh (thuộc sư đoàn I BB?) để hành quân càn quét và ngăn chặn mức xâm nhập của địch tại vùng Hỏa tuyến từ đồi Cồn Thiên, đồi 46 đối diện với Bắc Bến Hải, đến đồi Nhị Thượng, đối diện với Cửa Tùng.
Sáng ngày 30 Tết, chi đoàn tôi được lệnh trả về tăng phái cho Trung đoàn I Bộ binh, trình diện Trung tá Võ Hữu Hạnh để nhận lệnh. Tôi cho chi-đoàn thu dọn, trở về đồi La Vang thì đã 2:30 chiều. Tôi đến gặp Trung tá Hạnh để nhận chỉ thị. Sau khi ông cho biết qua tình hình và nhiệm vụ, tôi trở lại chi-đoàn cho chuẩn bị ăn tết nhưng không có phương tiện. Vì thế, tôi hứa với anh em, sáng mai, mồng một tết, sau khi quốc lộ khai thông, tôi sẽ cho xe chở một số anh em có gia đình ở Huế về thăm nhà. Tất cả đều vui vẻ, lo tu bổ và chuẩn bị đón Tết & sẵn sàng cho nhiệm vụ mới.
Diễn tiến
Sáng mồng 1 Tết, trong khi chờ đợi khai thông quốc lộ, một số anh em đến Chùa, một số thì đi Nhà Thờ. Lúc đó mới 7:30 sáng, Đại tá Ấm, tỉnh trưởng tỉnh Quảng Trị, ra lệnh cho chi đoàn vào thành phố để giữ an ninh và ứng chiến; ông có cho biết tình hình chung của các tỉnh. Tôi cho ông biết là không thể thi hành lệnh của ông vì đã được lệnh tăng phái & dưới quyền điều động của Trung đoàn I Bộ binh; nếu đại-tá cần gì thì xin liên lạc với trung-tá Võ Hữu Hạnh để ông ra lệnh, tôi sẽ thi hành.
Sau khi dứt chuyện với đại-tá tỉnh trưởng, tôi được báo có điện thoại của trung-tá Hạnh. Ông cho biết qua tình hình và hỏi về tình trạng chi đoàn. Tôi cho ông hay:
- Chi đoàn vừa mới ở Đông Hà về hôm qua, quân số còn đủ 100%, xe cộ đã tu sửa, sẵn sàng dùng trong tình trạng tốt.
Trung tá Hạnh cho biết thêm tình hình và dự đoán:
- Việt Cộng sẽ tấn công vào Quảng Trị tối nay. Hóa cho ứng chiến 100%.
Sau đó, tôi cho ông biết là tôi mới gặp đại-tá tỉnh trưởng và ý muốn đem chi đoàn vào thành phố của ông cũng như việc tôi từ chối vì đã được lệnh của Sư-đoàn là đặt dưới quyền điều động của trung-tá. Lúc đó thì đại tá tỉnh trưởng cũng lên gặp trung-tá Hạnh. Hai ông bàn thảo thế nào tôi không rõ, nhưng tôi dự tính, nếu trung-tá Hạnh ra lệnh cho tôi đem một nửa chi đoàn vào tỉnh và để lại một nửa để ứng chiến, tôi sẽ không đồng ý vì chi đoàn là lực lượng trừ bị cho cả Trung-đoàn 2 BB ở Đông Hà, Trung-đoàn I BB và cả Tiểu Khu nữa; vậy nên để nguyên chi-đoàn để điều động khi hữu sự. Sau khi hai ông bàn thảo, lại đi đến quyết định cho 2 chi đội vào thành phố và 2 chi đội ở lại. Tôi liền nói:
- Nếu vậy xin cho tôi một công điện để làm bằng, vì tôi có lệnh của Thiết-đoàn là xử dụng nguyên chi-đoàn.
Ông Hạnh liền viết công điện cho tôi. Lập tức, tôi cho chi đội 2 &3 xuống phố, dưới quyền chỉ huy của Thiếu-úy Đoàn Cầm; còn chi đội 1 & 4 ở lại với tôi.
Đến khoảng 1:00 giờ sáng ngày mồng 2 Tết, Thượng-sĩ Trần Khoan, phó chỉ huy của Thiếu-úy Cầm, gọi điện cho biết và hỏi tôi có biết bộ phận đơn vị bạn nào không mà thấy kéo vào đông lắm. Tôi cầm ống nói trả lời:
“Coi chừng đó! Không có đơn vị bạn nào đâu!”
Vừa dứt lời thì tiếng súng đã nổ vang lên khắp tỉnh. Hai chi đội TVX M113 đã vào thành phố trước đó cho biết đang điều động tiêu diệt VC trên các đường phố và xin tôi tiếp ứng. Tôi liền xin lệnh của Trung-tá Hạnh để đi tiếp ứng.
Không biết ơn trên an bài cho tôi như thế nào vì trước đó mấy ngày, nhà tôi lúc đó đang ở tại Huế (Phủ Cam) cho 4 đứa con đem đồ ăn ra để cùng ăn Tết tiền đồn với tôi. Lúc được lệnh tiếp ứng, tôi bèn dẫn dẫn luôn các con theo trong xe vì không có chổ để gởi các con tôi lại. Thay vì theo đường chính từ La-Vang về Quảng Trị để tiếp ứng, tôi đã băng qua ngả ga xe lửa để tìm nơi gởi 4 đứa con. Nhờ vậy mà chúng tôi đã tránh được bộ phận phục kích chặn đường tiếp ứng của địch.
Khi chúng tôi vừa di chuyển đến gần đồn Cảnh sát Dã-chiến, thình lình một quả B41 bắn xẹt qua xe chỉ huy của tôi. Rất may là địch quân nhắm hụt mục tiêu nên chúng tôi đã phát hiện & tiêu diệt toàn tổ địch quân này, đang có ý định vào chiếm đồn Cảnh-sát Dã-chiến. Thanh toán tổ địch quân này xong, chúng tôi đã bắt tay được với 2 chi đội của mình. Tiếp đó, tôi cho chi đoàn phân tán đi các ngả đường tiêu diệt toàn bộ địch quân. Với diện tích nhỏ hẹp, thành phố Quảng Trị chỉ có 2 con đường dọc và 4 đường ngang, thêm vào đó binh lính địa-phương-quân đã rút vào trong cổ thành nên chúng tôi đã dễ dàng điều động tiêu diệt địch, không sợ bắn lầm quân bạn.
Đến 5:00 giờ sáng, chi-đoàn chúng tôi đã làm chủ được tình hình toàn thành phố, bắt sống được 20 tên địch, tịch thu 50 vũ khí đủ loại, xác chết của địch nằm ngổn ngang khắp các đường phố nhưng vì trời còn tối nên chúng tôi chưa kiểm soát được số tử vong. Về phía Tỉnh thì không bị hư hao gì vì địch chưa chiếm được các cao-ốc. Theo tin tức khai thác từ các tù-binh, chúng dự định sẽ phát động tấn công vào 3 giờ sáng trong khi cho phục kích chặn các đường tiếp ứng nhưng nhờ phát-giác trước nên chi-đoàn chúng tôi đã làm chủ được tình hình và tiêu diệt toàn bộ địch quân vào chiếm thành phố.
Vào lúc 6:20 sáng, đại-tá tỉnh trưởng cho toàn bộ địa-phương-quân ở Cổ-thành ra thu dọn chiến trường. Trong lúc đó, về phía Trung đoàn I BB, trung-tá Hạnh bị toán quân chặn-viện phục ngay trước cổng nên không đi ra được, đành kêu tôi trở lại đồi La-Vang để thanh toán địch từ con đường Hồ-Đắc-Hạnh trở lên bộ chỉ huy Trung đoàn I BB. Vì trời đã sáng; địch quân lại chọn phục kích trong khu tha-ma bằng đất cát, chẳng biết đây thật là một địa thế tốt cho M113 tung hoành; tôi liền cho Chi-đoàn dàn hàng ngang, mở hết tốc lực cán sập hết các hầm hố, đồng thời cho đại liên 50 và đại liên 30 bắn tối đa nên chúng tôi đã tiêu diệt hết bộ phận phục kích chặn đường tiếp ứng. Kết quả đã bắt sống được 25 tên, 32 tên chết tại chỗ, tịch thu trên 50 vũ khí đủ loại. Về phía chi-đoàn, có 1 M113 trúng mìn làm 6 kỵ-binh bị thương.
Đến 12:00 trưa mồng 2 Tết, toàn bộ thành phố Quảng Trị cạnh khu đồi La-Vang hoàn toàn yên tỉnh. Tuy nhiên cho đến lúc này tôi lại không bắt liên lạc được với Thiết-đoàn 7 KB ở Huế; mãi cho đến 5:00 giờ chiều, tôi mới nhận được điện thoại của thiếu-tướng Ngô-Quang-Trưởng, tư lệnh Sư-đoàn I BB. Ông cho biết:
-Thành phố Huế đã bị cộng quân tràn ngập, chỉ còn lại thành Mang Cá, nơi bản doanh của sư-đoàn. Về phía hữu ngạn thì còn lại bộ chỉ huy Tiểu Khu Thừa Thiên.
Về tình hình Thiết-đoàn 7 KB, ông cho hay:
-Bộ chỉ huy và một nửa chi-đoàn 1/7 Chiến Xa (CX) bị phục kích ngay tại Miếu Đại Càng và chợ An Cựu. Trung-tá Phan-Hữu-Chí, thiết-đoàn trưởng, đại-úy Lê-Văn-Chúc, trưởng ban 3 và một số binh sĩ bị tử thương. Chi-đoàn 3/7 TVX ở cây số 17, Phú Ốc, vào thì bị chặn đánh ngay tại truều Sơn Tây và cầu An Hòa, coi như bị tê liệt hoàn toàn.
Như vậy chỉ còn chi-đoàn 2/7 của tôi nên bất cứ giá nào tôi cũng phải vào Huế để gặp tướng Trưởng.
Vì trời gần tối, con đường từ Quảng Trị vào Huế là 60 cây số và đoạn đường từ Mỹ Chánh đến Phổ Trạch rất nguy hiểm, có thể sẽ bị phục kích, tùng-thiết (bộ binh tháp tùng) lại không có, nên tôi xin tướng Trưởng cho tôi đến sáng mai, mồng 3 Tết mới vào. Tôi cũng nêu điều kiện với tướng Trưởng là sẵn sàng cho tôi nhiên liệu và thực phẩm khi tới nơi. Tôi sẽ để lại Quảng Trị các loại xe bánh cao su, chỉ dùng M113, thuận tiện cho việc băng đồng, vượt suối qua những đoạn đường nghi ngờ có phục kích.
Được thiếu-tướng Trưởng chấp thuận, tôi cho chi-đoàn đổ đầy xăng nhớt, còn đạn dược thì cho mang thêm 3 cấp số nữa. Chuẩn bị xong, tôi điện thoại xin gặp thiếu-tướng Trưởng trình-bày kế-hoạch và xin cấp cho tôi một L19 để dẫn đường, nhưng ông trả lời:
-Sân bay Thành Nội bị tụi nó chiếm rồi, để tôi xin ở Đà-Nẵng, nếu có tôi sẽ cấp cho.
Đúng 7:20 sáng ngày mồng 3 Tết, chúng tôi rời khỏi Quảng-Trị, qua Diên Sanh, đến Mỹ-Chánh nhưng tôi không qua cầu mà cho vượt sông từ Hà-Lỗ qua Phường-Tích, băng qua đồi bên trái quốc lộ 1 (QL1) và nhánh sông Ô-Lâu để tránh đoạn đường núi từ Mỹ-Chánh đến Phố-Trạch rồi mới nhập lại QL1, đi thẳng đến Cây-số 17 (cách thành phố Huế 17 cây số về phía Bắc) là hậu cứ của chi-đoàn 3/7 TVX. Chúng tôi ghé vào lấy thêm nhiên liệu và điện thoại xin gặp thiếu-tướng Trưởng để xin xác nhận tình hình lần cuối và được ông cho biết tỉ-mỉ:
-Chỉ còn lại 1 cửa Trải là vào được Mang Cá mà thôi, nhưng khi đến cầu Ba Vinh thì phải thận trọng bên doi Gia-Hội.
Tôi trình với thiếu-tướng Trưởng:
-Lộ trình của tôi sẽ không theo đường quốc lộ mà băng ruộng xuyên qua quận Hương-Trà để đến cầu Ba Vinh mà vào cửa Trải, đồng thời xin ra lệnh cho thiếu-tá Đệ, quận trưởng quận Hương-Trà, treo 1 lá cờ xanh làm dấu hiệu nơi có lính nghĩa-quân vì chúng tôi sẽ sẵn sàng nhã đạn những nơi khả nghi.
Sau đó, chúng tôi bắt đầu lộ trình, hướng tất cả mũi súng về phía doi Gia-Hội, vừa di chuyển vừa tác xạ cho đến cửa Trải. Tôi xin cho mở cửa thành và cho 2 chi-đội vào thành Mang Cá trước, để chạy lên thượng thành yểm trợ cho toàn bộ chi-đoàn vào. Thế là cuộc hành trình từ Quảng Trị đến Huế vô-sự.
Đến bộ Tư-lệnh Sư-đoàn, việc đầu tiên là tôi xin lương thực cho chi-đoàn vì trong những ngày giáp tết, tôi không về hậu cứ ký phiếu 012 để nhận thực phẩm và nhiên liệu được. Sau đó, tôi mới lên nhận chỉ thị và nhiệm vụ.
Sáng mồng 4 Tết, tôi được sư-đoàn tăng phái một nửa đại-đội Hắc Báo làm tùng-thiết (bộ binh tháp tùng theo xe tăng). Khi 1 chi-đội vừa ra khỏi cổng chính sư-đoàn thì một toán quân của địch từ phía bên kia Cầu Kho bắn qua, tôi liền cho thêm 1 chi-đội nữa tiến ra theo. Các chi-đội còn lại của chi-đoàn, tôi cho lên thượng thành bắn yểm trợ cho 2 chi-đội bên ngoài. Thanh toán xong bộ phận địch bên kia cầu, chúng tôi đã tiêu diệt được ổ DKZ chặn ở cổng sư-đoàn, tịch thu được 1 khẩu DKZ và 2 khẩu B41.
Sau đó, chúng tôi tiếp tục với nhiệm vụ chính của chi-đoàn là đánh thẳng qua khu Tây Linh để làm bàn đạp tiến chiếm sân bay Thành Nội. Chỉ trong vài tiếng đồng hồ, Chi-đoàn chúng tôi đã chiếm lại khu Tây Linh không mấy khó khăn, giải vây được một số quân-nhân của các đơn vị về đang ăn Tết với gia đình. Sau khi chỉnh đốn hàng ngũ, chúng tôi đem số người nầy về sư-đoàn để võ trang, được gần 1 trung-đội và cho tùng thiết luôn với chi-đoàn ngay sáng mồng 5 Tết.
Chi-đoàn chúng tôi lại tiếp tục tiến chiếm sân bay Thành Nội và chỉ gặp một chút kháng cự yếu ớt của địch quân với một vài tổ vừa bắn lẻ-tẻ vừa rút chạy về phía chợ và nhà thờ Tây Lộc. Chúng tôi kêu pháo 130 ly và hỏa tiễn đặt từ phía Tây động Ông Đô dập về sân bay Thành Nội. Tôi cho phân tán mỏng quanh sân bay và báo cáo về sư-đoàn xin chỉ thị. Sư-đoàn ra lệnh phải tiến chiếm ngay Nhà Thờ và chợ Tây Lộc vì sân bay là mục tiêu của pháo địch. Cho đến lúc này, chi-đoàn chúng tôi đã bị thiệt hại 1 chiếc M113, 2 binh sĩ tử thương và một số bị thương nhẹ. Chúng tôi tiếp tục tiến chiếm khu Tây Lộc cùng giải vây thêm được một số quân nhân các nơi về nghỉ Tết. Tôi cho bố phòng tại khu Tây Lộc để chờ lệnh tiến chiếm cửa Bắc và cửa Tây.
Đầu tiên chúng tôi dùng chủ lực chính đánh chiếm cửa Bắc để tiến lên thượng thành đánh chiếm cửa chánh Tây. Vì địch vừa đánh vừa tháo lui ra phía An-Hòa, chúng tôi tái chiếm được cửa Bắc không khó khăn lắm. Tôi cho phối trí giữ chặt cửa Bắc, rồi cho chi-đội yểm trợ hướng súng cối 81 ly bắn về phía cửa chánh Tây, còn 1 chi-đội tiến theo bờ thành để yểm trợ cho 2 chi-đội chủ lực chính vượt qua trường Đào-Duy-Từ đánh thốc vào cửa chánh Tây. Vì cửa chánh Tây là con đường huyết mạch của địch để ra vào thành nên chúng phòng thủ rất kiên cố; nếu chúng tôi nắm được quyền kiểm soát cửa chánh Tây thì toàn bộ địch quân trong thành hết đường ra vào. Tôi đề nghị xin sư-đoàn tăng cường, nhưng sư-đoàn lại chẳng còn lực lượng nào cả, xin oanh kích thì sợ bị phòng-không của địch từ phía An-Ninh Hạ bắn lên nên phi-công dội bom không được chính xác. Tôi đành phải rút quân về tuyến chợ Tây Lộc và giữ chặt cửa Bắc.
Sáng hôm sau chúng tôi được sư đoàn tăng cường cho 1 xe tăng ONTOS của TQLC Mỹ, có trang bị hỏa lực gồm 6 khẩu DKZ 106 ly không giựt. Nhờ hỏa lực này, chúng tôi đã phá vỡ được công sự bố phòng của địch, chiếm lại được cửa chánh Tây.
Xe tăng ONTOS M50 & M50A1 dùng trên chiến trường VN.
Vào thời gian này, số quân nhân về phép của các đơn vị đã chạy về lại sư đoàn nên sư-đoàn trang bị được thêm gần mấy đại đội. Sư-đoàn giao mấy đại đội nầy cho thiếu-tá Lữ-Thành-Lập ra trấn giữ 2 cửa Bắc & chánh Tây để chi-đoàn chúng tôi rảnh tay tiến chiếm khu Xã Tắc phía sau Đại Nội.
Chúng tôi vừa chiếm được khu Xã Tắc thì khu cửa chánh Tây lại lọt vào tay địch. Đây cũng là tình hình tiêu biểu cho những ngày quần thảo tiếp theo tại Tây Lộc: chiếm trước, mất sau vì không có quân để giữ. Mãi cho đến ngày 18 Tết, tình hình mới khả quan hơn khi các đơn vị sư-đoàn kéo về cộng thêm sự có mặt của các đơn vị Hoa-kỳ án ngữ về phía Tây, vùng An-Ninh Hạ, Kim Long và chùa Thiên Mụ; về phía Nam sông Hương có Địa phương quân trấn giữ và phía Đông thì có sự tăng cường của TQLC; tất cả cùng đồng loạt tấn công cho đến ngày 21 Tết, sư-đoàn mới tái lập được an-ninh cho thành-phố Huế.
Trong trận Tết Mậu Thân, từ Quảng-trị về Huế, chi-đoàn 2/7 TVX chúng tôi có 4 tử thương, 16 bị thương và 3 thiết-vận-xa M113 bị hư hại nhẹ.
Viễn-Thám Đồi Làng Vei, Khe-Sanh
Sơ lược tình hình:
Nói đến Khe-Sanh, Lao-Bảo, các chiến sĩ của vùng I Chiến-thuật có lẽ không quên tên Làng Vei, một căn cứ tiền đồn nằm phía Tây Nam Bến-hải, cách căn cứ Khe-Sanh 4 cây số, nam giáp ranh giới Hạ Lào, tây giáp Lao-Bảo, do lực lượng Biệt Kích người Việt và người Thượng thuộc sắc tộc Bru trấn giữ, nhằm bảo vệ cho căn cứ Khe-Sanh của Thủy-Quân Lục-Chiến Hoa-Kỳ. Vào thời điểm của trận tổng tấn công Tết Mậu Thân 1968, tiền đồn này đã bị Cộng Quân tràn ngập và hủy diệt. Khi mất tiền đồn này, lực lượng trú đóng tại căn cứ Khe-Sanh đã phải rút về thủ tại căn cứ Carrol ở cây số 31 trên quốc-lộ 9.
Vào khoảng tháng 7 năm 1969, chi đoàn chúng tôi được lệnh trở lại viễn thám Khe Sanh sau nhiều ngày tháng bị bỏ ngỏ, để nhận định tình hình. Lúc đó, chi-đoàn chúng tôi đang phối hợp hành quân với sư đoàn 101 Không-Kỵ của Hoa-Kỳ ở vùng A Shau, A Lưới và Tà-Bạt để làm một con đường về Huế. Hôm đó (tôi không nhớ rõ ngày nào trong tháng 7 năm 1969), vào lúc 6:00 giờ sáng, tôi được công điện khẩn của thiết-đoàn cho rút chi-đoàn về Huế nội nhật trong ngày và sẽ có chi đoàn 3/7 lên thay thế chúng tôi. Được lệnh, tôi liền cho chi đoàn thu dọn lên đường về Huế. Gặp chi đoàn 3/7 vào khoảng giữa đường, tôi bàn giao sơ qua nhiệm vụ cho đại úy Lập rồi tiếp tục di chuyển về đến Huế lúc 4 giờ chiều.
Diễn-tiến
Vừa về đến hậu cứ, tôi đã thấy trung-tá Mai-Văn-Thiện và đại-úy Kha, đại-đội trưởng đại-đội Quân Cụ, chờ sẵn. Hai ông dẫn tôi qua bộ tư-lệnh sư-đoàn 1 BB để gặp thiếu-tướng Trưởng. Sau khi hỏi sơ qua tình hình ở A Lưới, ông tiếp tục hỏi tôi về tình trạng quân số, quân xa của chi-đoàn. Tôi cho ông hay về một số ít binh sĩ bị sốt rét đang điều trị, còn về quân xa, chúng tôi cần có thời gian tu bổ vì đã đi hành quân quá lâu. Thiếu-tướng Trưởng liền ra lệnh cho trung-tá Thiện và đại-úy Kha:
-Các anh phải phối hợp hai toán sửa chữa xe xích và toán sửa-chữa của thiết-đoàn để lo tu bổ cũng như bổ sung quân số cho chi-đoàn 2/7. Nội trong 2 ngày phải hoàn tất cho tốt. Đúng 5 giờ chiều ngày mốt, tôi sẽ đến thanh tra lại.
Chúng tôi ra về và tức tốc cho làm ngày, làm đêm để kịp giờ ấn định. Đúng 5 giờ chiều hôm đó, Thiếu-tướng Trưởng tới, có mặt cả trung-tá Thiện và đại-úy Kha. Hai ông báo cáo đã chỉnh trang hoàn tất và đầy đủ cho chi đoàn chúng tôi. Thiếu-tướng Trưởng quay qua ra lệnh cho tôi:
-Ngày mai anh cho chi-đoàn di chuyển ra La-Vang, đến bộ chỉ huy trung-đoàn 1 BB để đón nhận đại-đội trinh-sát của trung-đoàn 1; rồi di chuyển đến đồi Mộc-Đức (trên QL 9, nằm về phía Tây Đông-Hà 4 cây số) để gặp tôi lúc 8 giờ sáng.
Tôi hỏi lại:
-Xin Thiếu-tướng cho biết thời gian và nhiệm vụ để tôi cho chuẩn bị nhiên liệu và thực phẩm?
Ông trả lời:
-Chỉ cần đổ xăng nhớt cho đầy xe, không cần phải đem theo gì hết.
Sáng hôm sau, đúng 5 giờ, tôi cho chi đoàn di chuyển từ Huế ra La-Vang. Vừa đến ngã tư La-Vang, chúng tôi đã thấy đại-đội trinh-sát của trung-đoàn chờ sẵn ở đó. Sau khi tiếp nhận đại đội trinh-sát, tôi cho phân phối cứ mỗi trung-đội trinh-sát theo một chi-đội thiết giáp, đoạn chúng tôi tiếp tục di chuyển đến đồi Mộ-Đức, Đông Hà. Đúng 8 giờ sáng, tướng Trưởng đáp máy bay xuống xem xét lại đại-đội trinh-sát tùng-thiết; xong ông ra lệnh cho chi-đoàn trực chỉ đến căn cứ Carrol của Thủy-Quân Lục-Chiến Hoa-Kỳ ở cây số 31 tên QL 9 để gặp ông ở đó và sẽ có lệnh sau.
Đến căn cứ Carrol lúc 10:30 sáng, chúng tôi đã thấy tướng Trưởng ở đó. Ông ra lệnh cho anh chi-đoàn phó của tôi cùng anh đai-đội phó trinh sát đi theo mấy quân nhân Mỹ để nhận lãnh lương thực và các trang bị mà cấp số chi-đoàn không có như máy điện tử báo động tầm ngắn, hồng ngoại tuyến cầm tay, v.v… Còn tôi và anh đại-đội trưởng cùng cố vấn thì vào TOC (Tactical Operations Center) của căn cứ nhận lệnh. Thung lũng Khe-Sanh đã bỏ ngỏ 8 tháng, chi-đoàn chúng tôi được giao cho nhiệm vụ viễn thám từ cầu Rào Quán đến Lao-Bảo và sẽ không có quân bạn từ cầu Rào Quán trở lên. Chúng tôi sẽ phải báo cáo mọi chi tiết, tiến quân chậm, lục soát thật kỹ và sẽ có lệnh cho từng giai đoạn. Mỗi buổi chiều sẽ có trực thăng tiếp tế cho chúng tôi vào lúc 4 giờ.
Nhận nhiệm vụ xong, chúng tôi trở lại chi-đoàn để khởi hành. Đến cầu Rào Quán, chúng tôi nghỉ nữa tiếng để anh em chuẩn bị tinh thần trước khi bắt đầu nhiệm vụ. Từ cầu Rào Quán đến Khe-Sanh, chúng tôi không gặp một trở ngại nào. Đến Khe-Sanh thì trời đã gần tối, tôi cho lục soát và kiếm chỗ đóng quân. Thấy căn cứ củ quân đội Mỹ rộng thênh thang, có sân bay, hàng rào kiên cố, tôi bèn cho chi-đoàn đóng quân tại đây.
Đến sáng ngày N+1, tôi cho chi-đoàn tung ra lục soát quanh khu vực căn cứ thật kỹ. Hình như Cộng quân sợ mìn bẫy nên căn cứ dù đã bỏ trống 8 tháng mà vẫn còn nguyên vẹn, không thấy có dấu vết lục soát. Tôi báo cáo mọi chi tiết về sư-đoàn, còn cố vấn thì báo cáo về căn cứ Carrol.
Sáng ngày N+2, tôi cho chi-đoàn tiến về phía phải QL 9. Vừa mới tiến được khoảng 3 cây số, chúng tôi bắt được 3 tên trinh sát của Cộng quân đang cải trang làm người Thượng đi lấy măng. Chúng tôi chưa kịp khai thác thì đã có trực thăng lên đón 3 tên trinh sát về căn cứ sau khi người cố vấn Mỹ gọi về báo cáo. Tiến hành lục soát thật kỹ quanh khu vực này, chúng tôi tịch thu được 3 khẩu AK-47 và 3 túi dết đeo lưng dấu trong bụi rậm, rồi đóng quân qua đêm ngay tại đó.
Sáng ngày N+3, đang lúc chi-đoàn tiến về phía Làng Vei (Đồi 30), chúng tôi phát hiện một đoàn chiến xa đang di chuyển phía ranh giới Hạ Lào. Lập tức, tôi liền xin phi cơ oanh kích ngay mục tiêu. Trước khi chuẩn bị cho đóng quân ở Làng Vei, tôi cho lục soát quanh khu vực và gặp thấy nhiều hài cốt và vũ khí của Cộng quân. Sau khi báo cáo tình hình về bộ chỉ huy, tôi cho anh em phối trí khu vực đóng quân, cài đặt tất cả các máy điện tử báo động tầm ngắn cũng như gài mìn bẫy, mìn chiếu sáng, đồng thời đặt lưới chống B-40 trước tất cả các xe. Vì số quân tùng-thiết ít, hơn nữa đã có hệ thống báo động tầm ngắn nên thay vì gởi các toán ra phục kích phía ngoài, anh em tùng-thiết ở lại gần bên xe, tránh thêm được tình trạng khi ra phục kích xa, lỡ có bị tấn công, hỏa lực chúng tôi sẽ không bị cản trở bởi quân nhà.
Đến 8 giờ tối, hệ thống điện tử báo động khẩn cấp cho biết có sự xâm nhập. Chúng tôi dùng kính hồng ngoại thì thấy địch đang tiến sát vào chổ đóng quân. Tôi ra lệnh cho anh em khai hỏa vào ngay đường di chuyển của địch. Hàng ngủ địch lập tức bị rối loạn vì chúng chưa vào được vị trí tấn công. Sau đợt tấn công đầu tiên bị thất bại, quân địch bèn rút lui. Chúng tôi vừa tạm nghỉ yên được một lát, đến 10 giờ, địch quân lại mở cuộc tấn công lần thứ hai. Lần này, chúng tập trung hỏa lực, có cả súng cối 81 ly yểm trợ, quyết đánh dập chi-đoàn chúng tôi. Chúng tôi cũng không ngồi yên một chỗ để mặc tình quân địch mổ xẻ. Vì thế mỗi đợt địch quân tấn công đều phải lùi bước và chịu chết dưới sự phản công mãnh liệt của chúng tôi. Có điều, địch quân lần này đã gây thiệt hại cho chúng tôi: các cần ăng-ten đều bị chúng bắn gẫy hết làm chúng tôi mất liên lạc với sư-đoàn.
Đến 2 giờ sáng ngày N+4, chúng lại mở cuộc tấn công lần thứ 3 và kéo dài cho đến 4:30 sáng thì yếu dần. Lúc này, nhân viên truyền tin của chúng tôi bò ra ngoài, nối được ăng-ten giây, nên chúng tôi mới bắt lại liên lạc được với sư-đoàn. Trong suốt thời gian mất liên lạc, sư-đoàn đã cho một chiếc OV-10 (một loại phi cơ thám thính với hỏa lực nhẹ) và 1 L-19 bay trên không phận Khe-Sanh để tìm kiếm, nhưng không liên lạc được với chúng tôi nên đành phải trở về.
Sau khi nối được liên lạc với sư-đoàn, thiếu-tướng Trưởng đích thân hỏi thăm tình hình. Tôi cho ông hay việc địch quân tràn ngập, tấn công chúng tôi suốt đêm và cho đến giờ phút này, tôi vẫn chưa nắm được cấp số của địch cũng như chưa kiểm soát được số thương vong của cả hai bên; hiện giờ, thế địch có vẻ yếu dần nhưng không biết sẽ có tấn công thêm hay không!
Đến 7 giờ sáng thì đại-tá Cẩm, tư lệnh phó sư-đoàn 1 BB, lên quan sát trận địa. Mặc dù trời còn đầy sương mù và chi-đoàn chúng tôi chưa kịp bố trí đủ vòng đai an toàn cho bãi đáp, nhưng trực thăng chở đại-tá Cẩm vẫn đáp xuống vì ông muốn biết rõ đích xác tình hình trận địa hầu khẩn trình cho tướng Trưởng. Cũng may là không việc gì xảy ra khi đại-tá Cẩm xuống. Lúc này, tôi cho mở rộng vòng đai và lục soát xa hơn. Sau khi kiểm kê tình trạng của chi-đoàn, chúng tôi có 3 chiếc M-113 bị trúng đạn không di chuyển được; thiệt hại về quân số, tử thương có 6 binh sĩ, gồm 2 kỵ-binh và 4 bộ-binh, 32 người khác bị thương gồm 14 kỵ-binh và 18 bộ-binh. Về phía địch, đại-tá Cẩm kiểm nhận cho biết có hơn 100 tên chết tại chỗ và bỏ lại trên 80 vũ khí đủ loại. Báo cáo lên tướng Trưởng xong, đại-tá Cẩm trở về lại sư-đoàn; trong khi đó, tôi vẫn tiếp tục cho mở rộng vòng đai để tản thương.
Vào lúc 9 giờ sáng, thiếu-tướng Ngô-Quang-Trưởng cùng trung-tá Mai-Văn-Thiện, thiết-đoàn trưởng TĐ7KB, đến thị sát chiến trường. Lúc này tôi mới thấy tướng Trưởng nở nụ cười trên môi. Ông hỏi tôi cần điều gì thì cho ông hay. Tôi xin ông đáp ứng một trong hai điều kiện sau:
-Thứ nhất là xin cho chi-đoàn lui về hậu cứ để chỉnh trang, vì hiện giờ, với số thương vong của chi-đoàn khá cao, e rằng tiềm năng chiến đấu sẽ bị giảm sút.
-Nếu điều kiện trên không đáp ứng được thì xin bổ sung quân số và cho thêm một đơn vị bạn vì chúng tôi chiến đấu đơn độc, xa và ngoài tầm yểm trợ của các đơn vị bạn.
Thiếu-tướng Trưởng lưỡng lự một giây rồi quay qua bảo trung-tá Thiện:
-Ông cho bổ sung ngay quân số cũng như cho toán sửa chữa lên ngay để sửa những xe bất-khiển-dụng.
Còn yêu cầu tăng cường thêm đơn vị bạn thì tướng Trưởng chẳng đề cập đến, ông chỉ thêm:
-Ráng ở lại đánh VC để cho Mỹ biết tiềm năng chiến đấu của Thiết-giáp Quân-đội VNCH.
Đến 11 giờ sáng, có phái đoàn của trung tướng Hoàng-Xuân-Lãm, tư-lệnh Quân-đoàn 1 và trung-tướng tư-lệnh Thủy-Quân Lục-Chiến Hoa-kỳ, từ Đà-Nẵng đến, cùng thị sát chiến trường và ngay sau đó, đã cho 1 squadron của Thủy-Quân Lục-Chiến Hoa-kỳ (tương đương với 1 thiết-đoàn kỵ-binh VNCH) đến tăng cường.
Sau hai ngày tạm lắng dịu, tối hôm đó, Cộng quân lại mở cuộc tấn công vào vị trí đóng quân của Hoa-kỳ, gây nhiều thiệt hại nặng nề; đồng lúc, chúng cũng pháo kích vào vị trí của chi-đoàn để cầm chân, không cho chúng tôi tiếp ứng. Đến 5 giờ sáng, tôi cho chi-đoàn bọc hậu, chặn đánh ngay đường rút lui của địch, bắt sống được 8 tên và 5 tên chết tại chỗ. Khai thác những tù binh này, tôi mới hay cấp số của địch trong trận giao tranh với chi-đoàn chúng tôi mấy hôm trước, gồm 2 Tiểu-đoàn Đặc-công của địch đến từ biên giới Lào.
Sau trận này, chúng tôi được lệnh cho rút toàn bộ về, một lần nữa, lại bỏ ngỏ Khe Sanh.
THIẾT-KỴ TRIỆT THOÁI HẠ LÀO (1971)
Sơ lược tình hình
Nhắc đến biến cố Lam-Sơn 719, chắc chắn các chiến hữu đã tham gia trận này không ai khỏi bùi ngùi và để một vài phú tưởng niệm đến một số quân nhân ưu tú, gan lì, đã hy sinh bỏ mình vì chính nghĩa tại phần đất Hạ Lào để ngăn chặn Cộng quân xâm nhập vào lãnh thổ miền Nam.
Tôi xin kể một ít chi tiết trong giai đoạn triệt thoái khỏi Hạ Lào, trong phạm vi của binh chủng thiết-giáp cũng như theo sự tham dự & hiểu biết của riêng cá nhân tôi trong lần triệt thoái này.
Theo binh thư, muốn thắng trận cần phải có 3 yếu tố: thiên-thời, địa-lợi & nhân-hòa. Thiên-thời và nhân-hòa thì không biết chúng tôi có được bao nhiêu phần trăm, nhưng riêng về yếu tố địa-lợi, Hạ Lào của Lam Sơn 719 quả thật là một bất lợi lớn cho thiết-giáp chúng tôi. Khu vực Hạ Lào thuộc khu rừng rậm nhiệt đới, núi non trùng điệp, hiểm trở với những con đường độc-đạo nhỏ hẹp. Đối với thiết-giáp chúng tôi, đường độc-đạo chỉ cho phép chúng tôi sử dụng được một vài xe đi tiên phong, không đủ chỗ cho một chi-đội dàn quân, chứ đừng nói đến cấp chi-đoàn hay thiết đoàn; hỏa lực hạn chế và không thể yểm trợ hỗ-tương cho nhau được một khi đụng trận. Chính vì thế, trong suốt thời gian hành quân Hạ Lào, chúng tôi luôn bị Cộng quân chặn đánh bằng các chốt nhỏ hoặc bằng những trận mưa pháo, liên tục làm tiêu hao lực lượng của chúng tôi.
Trong cuộc hành quân Lam-Sơn 719, Thiết-đoàn 7 KB chúng tôi được tăng phái cho Lữ-đoàn 1 KB do đại-tá Nguyễn-Trọng-Luật, tư-lệnh Lữ-đoàn 1, chỉ huy và quốc-lộ 9 là trục hành quân chính của lữ-đoàn. Bộ chỉ-huy lữ-đoàn đóng tại một ngọn đồi, với mã danh là A-Lưới, nằm gần ngã tư QL 9 và đường mòn Hồ-Chí-Minh (trên thực tế, A-lưới là một địa danh có thật nằm trong thung lũng A-Shau trên phần đất Việt Nam); còn ban chỉ-huy của Thiết-đoàn 7 KB đóng cách đó vài cây số. Chi-đoàn 1/7 Chiến-xa hoạt động về hướng Bắc QL 1 theo đường mòn HCM; còn tôi chỉ huy chi-đoàn 2/7 Thiết-vận-xa hoạt động về hướng Tây đường mòn HCM và QL 9 để yểm trợ cho Bộ-binh nhảy vào Tchépone, một thị trấn của Lào.
Diễn-tiến
Tôi không nhớ rõ ngày tháng hôm đó, vào lúc 8 giờ sáng, chúng tôi được lệnh về họp tại bộ chỉ-huy Thiết-đoàn. Đại úy Lê-Đắc-Sách chi-đoàn trưởng, chi đoàn 1/7 CX, và chi-đoàn của tôi 2/7 TVX nhận được chỉ thị:
-Đúng 3 giờ chiều, cho rút quân về ngã tư QL 9 và đường mòn HCM. Chi-đoàn 1/7 phụ trách phía Bắc, còn chi-đoàn 2/7 chúng tôi phụ trách phía Tây, bảo vệ cho bộ tư-lệnh Lữ-đoàn 1 Kỵ-binh rút khỏi căn cứ. Hạn chế liên lạc truyền tin và sẽ có lệnh kế tiếp.
Đến giờ ấn định, đại úy Sách và tôi liên-lạc với bộ chỉ-huy thiết-đoàn xem có gì thay đổi không để thi hành, nhưng hai chúng tôi gọi mãi không thấy trả lời. Mãi cho đến 6 giờ tối, qua hệ thống của lữ đoàn, chúng tôi mới được thiếu-tá Thạnh, trưởng phòng 3 Lữ-đoàn cho hay:
-Ông bố của các anh không còn nữa. Kể từ bây giờ, tôi sẽ xử lý thường vụ thiết đoàn và sẽ dùng hệ thống này liên-lạc với các anh; các anh cứ chấp hành theo lệnh của thiết đoàn lúc sáng.
Hai chúng tôi không biết chuyện gì đã xảy ra cho bộ chỉ-huy thiết-đoàn. Sau đó chúng tôi mới hay khi ra lệnh cho chúng tôi xong, bộ chỉ-huy đã tự rút trước để nhường đường cho bộ tư-lệnh Lữ-đoàn và đã bị các chốt địch chặn đánh trên đường rút lui: xe chỉ huy bị cháy, Thiết-đoàn trưởng và phó đều bị thương; còn lại mấy xe của các ban thì chạy về với thiết-đoàn 17 KB. Tối hôm đó, chúng tôi được lệnh của Lữ-đoàn cố thủ tại chỗ.
Đến 8 giờ tối, Cộng quân bắt đầu tấn công chúng tôi. Chúng có cả chiến xa PT-76 hổ trợ. Tôi gọi về lữ đoàn xin tăng viện, oanh kích và phi-cơ chiếu sáng. Lữ-đoàn đáp ứng yêu cầu cầu của chúng tôi với 2 phi vụ và cho phi-cơ soi sáng suốt đêm. Cộng quân tung vào nhiều đợt tấn công nhưng đều bị 2 chi-đoàn chúng tôi đẩy lùi và nhờ có chiến xa M41, chúng tôi đã tiêu diệt được 2 chiếc PT-76 của địch.
Cho đến 7 giờ sáng, địch mới rút lui vào khu rừng rậm gần đó để tránh bị oanh kích, bỏ lại nhiều xác chết ngổn ngang. Lúc này, bộ tư-lệnh Lữ-đoàn đã rút ra khỏi căn-cứ A-Lưới. Tôi xin thêm mấy phi vụ oanh kích để chúng tôi có thời giờ rút ra khỏi vòng vây, di chuyển về hướng căn cứ, nơi bộ tư-lệnh Lữ-đoàn đã rút đi. Hai chúng tôi cho áp dụng đội hình chân vẹt tiến lần cho đến khi gặp Thiết-đoàn 11 KB của trung-tá Bùi-Thế-Dung, tôi mới cho chi-đoàn ngừng lại án ngữ mặt hậu.
Tôi chạy lên gặp đại-tá Luật. Ông cho biết tình hình:
-Phía trước là Thiết-đoàn 17 do trung-tá Nguyễn-Xuân-Dung chỉ huy đang đụng độ mạnh và vẫn còn dậm chân tại chỗ. Thôi vậy đi, anh giao mặt trận này cho thiết-đoàn 11 rồi cho con cái lên phụ với thiết-đoàn 17 để mở đường máu.
Tôi trở lại gặp đại-úy Sách và trung-úy Càm, chi-đoàn phó của tôi, để bàn kế hoạch đối địch. Ở đoạn đường trước mắt, địch quân đang đào hàm ếch, bố trí hai bên vệ đường; hễ thấy xe quân ta bò lên là chúng khai hỏa, còn nếu quân ta mạnh mẻ xông lên thì chúng chui vào hang ếch và kêu cho pháo dập. Biết được chiến thuật của địch như vậy, tôi ra lệnh cho tất cả các xạ thủ đại liên 50 & 30 trên các xe của 2 chi-đoàn, nối đạn trong các thùng lại với nhau để có thể bắn liên tục; còn các binh lính khác thì chuẩn bị lựu đạn đâu đó sẵn sàng và một khi có lệnh, các tài xế phải mở hết tốc lực nối đuôi nhau, không cần đợi lệnh thêm nữa.
Chuẩn bị xong, tôi dẫn đầu đoàn quân với chi-đội của thượng-sĩ “Già gân”, người đã từng sát cánh với tôi nhiều năm qua trên kháp các mặt trận. Sau khi từ mặt hậu vượt qua Thiết-đoàn 11, bộ tư-lệnh Lữ-đoàn 1 và Thiết-đoàn 7, tôi ra lệnh cho các tài xế đạp hết ga, trong khi cho các khẩu đại liên 50 & 30 khai hỏa tối đa hỏa lực và các nhân viên còn lại tung lựu đạn xuống hai bên vệ đường. Thấy chúng tôi mở được đường máu, thiết-đoàn 17 cùng bộ tư-lệnh Lữ-đoàn cũng di chuyển theo chân chúng tôi. Chỉ trong 30 phút sau, chúng tôi đã bắt tay được với một bộ phận của thiết-đoàn 17 từ hướng căn cứ hỏa lực Alpha đến. Khi tôi báo cáo cho đại-tá Luật đã bắt tay được với bộ phận bạn, ông liền ra lệnh cho thiết-đoàn 11 đang giữ mặt hậu tiếp tục rút theo, nhưng khi qua đoạn đường này, thiết-đoàn 11 đã bị cộng quân ráo riết tấn công, gây cho ta tổn thất gần 1 chi-đoàn.
Với thiết-đoàn 17 dẫn đầu, rồi đến bộ tư-lệnh Lữ-đoàn, kế tiếp là thiết-đoàn 11, và sau cùng là thiết-đoàn 7 chúng tôi đi bọc hậu tiếp tục di chuyền về căn cứ Alpha. Đến căn cứ hỏa lực Alpha, tất cả các khẩu pháo của Pháo-binh đều được thiết-vận-xa câu theo để sáng hôm sau, chúng tôi di chuyển tiếp về căn cứ hỏa lực Bravo.
Chặng đường từ căn cứ Alpha đến căn cứ Bravo tương đối rộng rãi vì trước kia, Công-binh đã ủi quang hai bên vệ đường, giúp chúng tôi dễ dàng điều động tiêu diệt các chốt của địch quân. Về đến căn cứ Bravo, chúng tôi thấy toàn bộ lực lượng ở đó đã rút ra khỏi căn cứ, chờ sát nhập vào đoàn xe của Lữ-đoàn 1. Đại-tá Luật cho Thiết-đoàn 11 lên dẫn đầu, vừa di chuyển chưa được 2 cây số thì bị địch quân chặn đánh. Trong số tù binh bị Thiết-đoàn 11 bắt sống trong lần đụng độ này có 1 trung úy VC. Anh ta cho hay có 2 sư đoàn đang dự tính phục kích chặn đường rút lui của quân ta trên QL 9 đi về Làng Vei. Đại-tá Luật báo cáo về bộ tư-lệnh hành quân ở Khe-Sanh để xin lệnh và xin OV10 lên quan sát để xác định tin tức. Bộ Tư-lệnh Hành Quân chuyển lệnh của trung-tướng Hoàng-Xuân-Lãm và trung-tướng Dư-Quốc-Đống ra lệnh cho đại tá Nguyễn-Trọng-Luật: Bằng mọi giá, phải rời khỏi căn cứ Bravo trước 5 giờ sáng, nếu không sẽ bị B-52 san bằng.
Được lệnh, đại-tá Luật liền cho họp khẩn cấp. Không thấy trung-tá Xuân-Dung và trung-tá Thế-Dung tham dự, chỉ có tôi và trung-tá Ngọc của Nhảy Dù tùng-thiết. Đứng trước tình thế nguy ngập, ở lại cũng chết vì B-52, mà rút lui theo QL 9 cũng chết vì phục kích, chúng tôi cùng đồng ý cho toàn bộ băng rừng, cứ trực chỉ hướng Đông (hướng về biên giới Việt Nam) mà đi trong khi bỏ lại các xe bánh lốp cao-su, cho đậu thành một vòng tròn rộng làm kế nghi binh.
Khoảng đường từ căn cứ Bravo về Lao-bảo có hình vòng cung nhỏ. Nếu lấy phương-giác về hướng Đông, trực chỉ tới Lao-Bảo thì tránh xa QL 9 khoảng 5 cây số. Đúng 11 giờ đêm, chúng tôi cho tất cả xe bánh lốp cao-su nổ máy và bật đèn pha 3 hướng còn hướng Đông là hướng chúng tôi rút lui thì để tối. Chúng tôi tắt đèn di chuyển trong bóng đêm bằng kính hồng ngoại. Trung-tá Ngọc và tôi dẫn đầu đoàn quân. Trung tá Ngọc lấy phương-giác, còn tôi kiểm soát cự ly. Băng rừng theo hướng Đông gần khoảng 5 giờ sáng, tôi kiểm soát lại đồng hồ xe thì đã rời khỏi vị trí được 10 cây số. Đúng 5 giờ sáng thì 3 phi vụ B-52 đến san bằng vị trí chúng tôi đã rời bỏ đêm hôm qua. Cho đến lúc này, nếu địch quân muốn rượt theo chúng tôi cũng phải tốn không ít thời gian. Tiếp tục di chuyển theo hướng Đông đến 11 giờ trưa, chúng tôi đụng một con sông chảy từ Tchépone xuống, tuy nước sông cạn, nhưng bờ sông lại dốc đứng. Tôi báo cáo lại cho đại-tá Luật để ông lên quan sát và xin bộ Tư-lệnh cho xe máy cày lên ủi đường cho chiến xa đi xuống. Bộ Tư-lệnh chấp thuận và cho trực thăng thả xuống 2 chiếc máy cày D-4. Sau 2 giờ thì làm được một con đường, toàn bộ lần lượt vượt qua, đến 11 giờ đêm thì qua hết. Chúng tôi lại tiếp tục di chuyển đến 8 giờ sáng mới tới Lao-Bảo. Khi đến được phần đất Việt Nam, mọi người thở ra nhẹ nhỏm. Anh em ôm nhau khóc, mừng vì đã thoát khỏi bàn tay tử thần.
Thiết Đoàn 7 Kỵ Binh Trong Mùa Hè Đỏ Lửa 1972
Sơ lược tình hình
Sau trận Hạ Lào, Lam Sơn 719, tôi được đề cử lên thay thế làm thiết-đoàn trưởng Thiết-đoàn 7 Kỵ-Binh. Mặc dầu đã hai lần tôi xin từ chối, lý do là tôi không đủ khả năng để nắm thiết-đoàn, nhưng đại-tá Nguyễn-Trọng-Luật, tư-lệnh Lữ-đoàn I Kỵ-binh, cũng như chuẩn-tướng Phan-Hòa-Hiệp, chỉ-huy trưởng thiết-giáp, không chấp thuận cho tôi thoái thác. Đơn giản là tướng Ngô-Quang-Trưởng, tư-lệnh Sư-đoàn I BB đã quyết định giao thiết-đoàn 7 Kỵ-Binh cho tôi, vì thấy tôi đã hoạt động trong vùng hỏa tuyến lâu năm, am hiểu địa thế, kinh nghiệm nhiều về trận tuyến của vùng địa đầu giới tuyến, nên buộc tôi phải nhậm chức.
Lúc này là vào tháng 3/1972, thiết-đoàn chúng tôi được điều động ra trấn giữ vùng Gio-Linh tuyến đầu. Ban chỉ-huy đặt tại căn cứ C1 và đồn Cồn-Thiên, chi-đoàn 1/7 Chiến Xa M41 đóng và hoạt động quanh đồi 46, đối diện sông Bến-Hải. Một chi-đoàn thiết-kỵ đóng và hoạt động quanh đồi Nhị Thượng, đối diện Cửa Tùng. Thiết-đoàn được đặt dưới quyền chỉ huy của chuẩn-tướng Vũ-Văn-Giai, tư-lệnh tiền phương, đang thành lập sư-đoàn 3 BB, hoạt động cũng được gần nữa năm.
Áp lực của Cộng-quân càng ngày càng gia tăng với mức độ xâm nhập ồ ạt kéo vào miền Nam. Lúc ấy, chuẩn-tướng Phạm-Văn-Phú, tư lệnh sư đoàn I BB, cho thiết-đoàn 7 KB chúng tôi án ngữ mặt Tây Nam Huế, vì Thiết-đoàn 7 là cơ hữu của sư-đoàn 1 BB. Chúng tôi được điều động về đóng tại căn cứ Bastogne, cách Huế 25 cây số về hướng Tây Nam, dưới quyền điều-động của trung-tá Nguyễn-Thanh-Hoành, trung-đoàn trưởng Trung-đoàn 3 BB. Ngoài ra còn có Thiết-đoàn 11 KB, cơ hữu của Sư-đoàn 3 BB, đóng tại Sharon, cộng thêm 2 thiết-đoàn 17 KB và Thiết-đoàn 20 Chiến-xa M48 của Lữ đoàn 1 KB, trừ bị của Quân-đoàn, yểm trợ.
Sau gần 1 tháng hoạt động, áp lực của cộng quân càng ngày càng mạnh. Bộ chỉ huy Trung-đoàn 3 BB và bộ chỉ huy Thiết đoàn rút về thủ tại lăng Minh Mạng, phía Tây bờ sông Hữu-Trạch và Tả-Trạch, để lại chi đoàn 3/7 TK dưới sự chỉ huy của 1 Tiểu đoàn thuộc Trung-đoàn 3 BB. Sau khi căn cứ Bastogne bị bao vây và cô lập, ban chỉ huy Chi-đoàn 3/7 và 1 chi-đội kẹt lại, còn 3 chi-đội hoạt động bên ngoài căn cứ, thoát khỏi vòng vây, trở lại được với Thiết-đoàn.
Trong khi đó, tại mặt trận phía Bắc, Cộng quân đã tiến chiến Đông-Hà và Quảng-Trị cũng đang bị uy hiếp.
Hôm đó, tôi không nhớ rõ ngày, khi căn cứ Bastogne bị tràn ngập, tôi đã mất một Chi-đội yểm trợ và ban chỉ huy của chi-đoàn 3/7 TK. Tôi được gọi về để gặp trung-tướng Hoàng-Xuân-Lãm, tư lệnh Quân-đoàn, và trung-tướng Nguyễn-Văn-Toàn ở bộ chỉ huy Thiết-giáp ra Mang Cá, bản doanh của bộ tư lệnh tiền phương cạnh Quân-đoàn, để tường trình tình hình và ý định của tướng Toàn muốn lấy 1 xe chỉ huy của tôi để thành lập bộ phận Thiết-giáp tiền phương cạnh Quân-đoàn. Khi tôi đang trình bày thì tướng Toàn được lệnh về Sàigòn để đi nhậm chức Tư-lệnh Quân-đoàn II và cùng lúc đó được tin Quãng Trị thất thủ. Diễn-tiến
Tướng Giai và một số sĩ quan tham mưu đã lên trực thăng về Huế, còn lại các lực lượng Thiết giáp, Biệt-Động-Quân và Bộ Binh. Vắng mặt Tướng Giai không người điều động, nên mạnh ai nấy rút. Sẵn có mặt tôi ở đó nên tướng Lãm ra lệnh cho tôi đem Thiết-đoàn 7 ra Mỹ Chánh để lập một phòng tuyến chặn địch, tiếp xúc với các cánh quân ở Quãng Trị vào, cho họ ở lại tuyến Mỹ Chánh. Tôi về ra lệnh cho tất cả thiết đoàn di chuyển đến bờ Nam sông Mỹ Chánh. Tôi cho chi đoàn 1/7 Chiến Xa thủ phía tây quốc lộ 1, trên bờ sông Nam Mỹ Chánh; riêng chi đoàn 2/7 Thiết Kỵ thủ phía Đông Nam bờ sông Mỹ Chánh; còn lại chi đoàn 3/7, tôi dự định cho vượt qua cầu Mỹ Chánh để cố bắt tay với các lực lượng Thiết giáp ở Quãng Trị rút vào nhưng Cố vấn không đồng ý, vì chúng tôi sẽ bị oanh kích nếu vượt qua cầu, tôi đành ở lại phía nam bờ sông.
Theo lệnh của trung tướng Hoàng Xuân Lãm, chúng tôi phải chặn các cánh quân bạn ở Quãng Trị rút vào và giữ họ lại ở tuyến Mỹ Chánh để cùng liên thủ với nhau. Nhưng trong các cánh quân rút vào, cánh nào cũng có một đại tá chỉ huy, làm sao họ nghe lời của tôi! Hơn nữa họ cũng không liên lạc với bộ tư lệnh quân đoàn và cứ tiến thẳng về Huế. Tôi đành cho toàn bộ thiết đoàn bố phòng cùng với Tiểu đoàn Địa phương quân và sau đó được tăng cường thêm một tiểu đoàn nữa của Sư đoàn I BB.
Hơn một tháng trời, chúng tôi nằm chịu trận tại tuyến Mỹ Chánh dưới hàng loạt mưa pháo của Cộng quân. Có ngày chúng tôi phải chịu từ 500 đến 700 quả pháo. Sau đó chúng tôi được tăng cường thêm Dù ở Sàigòn ra và lúc này mới có những toán trinh sát nhỏ được gởi qua sông Mỹ Chánh quấy phá quân địch nên tình hình được lắng dịu lại đôi chút. Hôm đó (tôi không còn nhớ ngày), trung tướng Trưởng ở quận Phong Điền ra lệnh cho gọi tôi về trình diện. Ông hỏi sơ qua về tình hình và ra lệnh:
- Kể từ giờ phút này, Thiết đoàn được tăng cường thêm một chi đoàn chiến xa M48 và sẽ được đặt dưới quyền điều động của Sư Đoàn Dù để tái chiếm Quãng Trị.
Tiếp đó thiết đoàn chúng tôi được Sư đoàn Nhảy Dù giao cho Lữ đoàn 2 Dù, do đại tá Phước chỉ huy, làm nỗ lực chính và được phối trí như sau:
- Cánh phải ở phía đông sẽ do sư đoàn TQLC với thiết đoàn 18KB từ Long Khánh ra phụ trách.
- Cánh trái ở phía tây, có bộ phận của Sư đoàn I BB.
- Bộ tư lệnh hành quân do trung tướng Đống chỉ huy sẽ đóng tại cây số 17, Phú Ốc.
Vào ngày N, lúc 3 giờ sáng, tôi cho 2 chi đoàn TK vượt sông với Tiểu đoàn 1 Dù để lập đầu cầu cho Công binh làm cầu nổi cho 2 chi đoàn Chiến xa vượt sông.
Đến 5 giờ 30 sáng, 2 chi đoàn CX đồng loạt tấn công vào đồi Nancy, nằm ngay phía tây QL1, cạnh bờ sông Mỹ Chánh. Nhờ yếu tố bất ngờ và sự tác xạ chính xác của chiến xa M48 nên chúng tôi đã nhanh chóng chiếm được đồi Nancy, bắt được 3 chiếc T-54 và 2 chiếc PT-76 của cộng quân, đồng thời, toàn thể nhân viên địch trên các chiến xa này đều bị bắt giữ vì họ đều bị xiềng lại trên chiến xa, không thể bỏ xe chạy thoát thân.
Rời đồi Nancy, chúng tôi tiến về hướng về Quãng Trị được 5 cây số, đến gần cầu Bến Đá thì bị cộng quân chặn lại. Cứ tiến lên lùi xuống, chúng tôi không làm sao qua được cầu Bến Đá, vì địch quân liên tục rãi mưa pháo trên chúng tôi. Hễ xe thiết giáp nào bò lên đều bị hỏa tiễn tầm nhiệt AT-3 của địch bắn chận. Trong 5 ngày liền, chúng tôi bị chặn đứng tại đây trong khi cộng quân lại khôn ngoan dùng thế cài răng lược, luôn tìm cách bám sát quân ta để tránh bị oanh kích. Ngày nào chúng tôi cũng bị thiệt hại vài ba xe cộng thêm vài chục nhân mạng, vừa chết vừa bị thương. Xin không tập thì phòng không của địch bắn lên như mưa, còn xin B-52 thì khoảng cách an toàn không cho phép. Lúc ấy, tôi mới bàn với đại tá Phước:
- Bây giờ hãy cho con cái ở lại tại chỗ, còn bộ chỉ-huy thì rút về Mỹ Chánh, đem luôn cả Cố vấn về theo rồi báo cáo là tất cả đã rút về lại tuyến Mỹ Chánh để xin B-52 dập xuống địch quân. Vì nếu cứ nằm lại đây, ngày nào quân ta cũng sẽ bị thiệt hại nặng nề; chi bằng làm theo cách này, nếu tệ lắm, lỡ có bị lạc vài quả bom thì cũng giống như bị thiệt hại bằng một ngày thôi.
Đại tá Phước đồng ý với chiến thuật này và cho bộ chỉ-huy rút về Mỹ Chánh, sau đó xin B-52 và được chấp thuận cho 3 phi vụ. Đúng giờ ấn định, đại tá Phước ra lệnh cho tất cả chiến sĩ xuống hầm, và B-52 đến rải 3 phi vụ liền. (more descriptions: how close & what kind of pressure) Sau khi các phi vụ B-52 vừa chấm dứt, chúng tôi toàn bộ đồng loạt tấn công qua khỏi cầu Bến Đá, thu dọn chiến trường cách mau lẹ. Trong số vũ khí bị tịch thu của địch, thiết đoàn 7 chúng tôi đã kéo theo được 16 khẩu phòng không 37 ly, 4 chiến xa T-54 và 3 PT-76 trong khi nhiều vũ khí cá nhân và 3 khẩu đại pháo 130 ly bị phá hủy đều bỏ lại tại chiến trường.
Thừa thắng xông lên, chúng tôi cho chiến đoàn tiếp tục tiến tới. Khi đến gần cầu Trường Sanh, một cảnh tượng thật đau lòng hiện ra trước mắt chúng tôi: bao quanh một hồ nước cạn là xác chết của hàng trăm đồng bào chạy nạn từ Quãng trị. Lúc này các xác người hầu hết đều đã bị thối rửa, chỉ còn trơ lại những bộ xương. Tất cả chúng tôi đều không cầm được nước mắt khi chứng kiến cảnh tượng đau lòng này.
Tiếp tục tiến đến ngả ba Long Hưng, cách Cổ Thành Quãng Trị 2 cây số thì chúng tôi được lệnh bố phòng tại đây để yểm trợ cho cánh quân ở phía tây, lúc này đang tiến về tái chiếm đền thờ La-Vang. Băng qua những con lộ sát bờ sông Thạch Hãn, cánh quân của Sư đoàn 1BB đã tiến chiếm lại Phước Môn theo lối này. Còn cánh quân phía đông của TQLC và Thiết đoàn 18 Kỵ-Binh cũng đã tiến đến Cửa Việt. Vì chưa có lệnh tái chiếm Cổ Thành, chủ lực chính của chúng tôi vẫn tiếp tục nằm ở ngã ba Long Hưng gần cả tháng cho đến khi có lệnh phân chia lại khu vực trách nhiệm của bộ Tổng Tham-mưu:
- Các đơn vị của Sư đoàn 1 BB ở phía Tây được lệnh rút về giữ Tây Nam Huế và vùng nông thôn Thừa Thiên.
- Sư đoàn Dù giao phần đất Cổ Thành lại cho Thủy-Quân Lục-Chiến và phụ trách từ QL1 về hướng Tây.
- Thủy-Quân Lục-Chiến nhận lãnh khu vực từ QL1 về hướng đông.
- Riêng thiết-đoàn 7 chúng tôi, trước kia đi với Lữ đoàn 2 Dù, nay được tăng phái cho Lữ đoàn 1 Dù của đại tá Trần Quốc Lịch. Theo sự hiểu biết của tôi thì Sư đoàn Dù là sư đoàn thiện chiến nhất của QLVNCH nhưng vì chưa có lệnh tái chiếm Cổ Thành nên quân Dù phải nằm tại chỗ cho đến khi phân chia lại khu vực trách nhiệm, quân Dù giao lại phần đất Cổ Thành cho Thủy-Quân Lục-Chiến. Nhân cơ hội này, khi có lệnh tái chiếm, TQLC đã đoạt được công trạng.
Trong khi báo chí cũng như các cơ quan truyền thông trong cũng như ngoài nước đưa tin quân Dù đã không tái chiếm được Cổ Thành; trên thực tế, mặc dầu chưa được lệnh trên nhưng vì danh dự của Sư đoàn Dù, trung tướng Đống đã ra lệnh cho tiến chiếm Cổ Thành trước khi giao phần đất nầy lại cho TQLC.
Khi tướng Đống ra lệnh cho đại tá Lịch tiến chiếm Cổ Thành, không biết vì lý do gì, ban Cố Vấn đã không đồng ý và lúc chúng tôi dàn quân tiến vào Cổ Thành, một quả bom chấn động đã thình lình thả xuống ngay trên chúng tôi, gây tử vong cho nguyên 1 đại đội Dù tiền quân, lúc ấy đã leo vào được trong Cổ Thành.
Khi đại tá Lịch báo cáo sự kiện này về bộ tư-lệnh hành quân Dù, trung tướng Đống đã ra ngay tại ngã ba Long-Hưng gặp đại tá Lịch để tìm hiểu rõ hơn về những gì đã xảy ra. Biết rõ chân tướng sự việc, tướng Đống vô cùng giận dữ. Ông đã nặng lời với ban cố vấn và tuyên bố:
- Tôi sẽ về Sài-gòn, trả sư đoàn Dù lại cho tổng thống Thiệu và không thèm chơi với Mỹ nữa.
Sau đó tướng Đống đã trở về Sài-gòn, giao Sư-đoàn Dù lại cho chuẩn tướng Lê Quang Lưỡng. Riêng Thiết đoàn 7 chúng tôi, sau đó cũng được rút về Huế với Sư đoàn 1 BB, vì phần đất Cổ Thành đã giao lại cho TQLC.

Tiểu sử
Bà Anna Cao Thị Luận
Sinh ngày 01-04-1930 tại làng Hướng Phương, tổng Lữ Phong, phủ Quãng Trạch, tỉnh Quãng Bình, nay là thôn Hướng Phương, xã Quãng Phương, huyện Quãng Trạch, tỉnh Quãng Bình, Việt Nam.
Là trưởng nữ của ông Cao Lự và bà Nguyễn Thị Tín.
Thành hôn cùng ông Nguyễn Hóa, con ông Nguyễn Thảo và bà Lê Thị Tịnh vào ngày 22 tháng 03, năm 1949 tại nhà thờ Hướng Phương.
Bà sinh được 9 người con, gồm 5 trai 4 gái. Ngoài 8 người con đã lập gia đình với đàn cháu nội ngoại gồm 25 trai gái & 3 chắt, bà có cô con gái út, là nữ tu Margaret Mary đã khấn trọn đời dâng mình cho Chúa tại Đan viện Poor Clares, Los Altos Hills, California. Cùng cô con út, bà còn có hai cháu gái là Quỳnh Chi, hiện là nữ tu của Đan viện Carmel, Nha Trang và Quỳnh Ly, đệ tử của dòng Khiết Tâm, Nha Trang.
Sinh trưởng trong một gia đình lấy đạo giáo làm nền tảng, từ thời niên thiếu, bà đã thầm chọn Mẹ Maria làm mẫu gương cho đời mình. Niềm tin vào Thiên Chúa của bà nhiều lần được củng cố qua những thử thách trong cuộc đời. Bà đã nguyện tập tành theo Mẹ những đức tín đơn sơ, khiêm tốn, phục vụ & phó thác.
Suốt một đời chỉ biết hy sinh, tận tụy cho chồng con. Lấy việc chăm sóc từng miếng ăn, thức uống cho chồng con cũng như các cháu làm làm nguồn vui cho chính mình. Ngay cả lúc đã già yếu, bà vẫn tiếp tục lo lắng, chăm sóc cho con cháu với nụ cười hiền hòa lúc nào cũng nở trên môi.
Năm 1993, gia đình Bà được xuất cảnh sang Hoa Kỳ, đoàn tụ cùng hai con trai và định cư tại San Jose, California cho đến nay.
Từ năm 2010, bà bắt đầu có những triệu chứng của căn bệnh Alzheimer’s disease, là dạng phổ biến của hội chứng suy giảm trí nhớ, cộng với những cơn đau thấp khớp đã làm cho sức khỏe của Bà ngày một trầm trọng. Bà đã từ trần một cách yên lành vào lúc 6:30 sáng Thứ Năm, ngày 19 tháng 12 năm 2013, để lại đau buồn tiếc thương vô hạn cho gia đình và nhiều người quen biết, hưởng thọ 84 tuổi.
Nguyện xin Thiên Chúa nhân lành, qua lời cầu bầu của Mẹ Maria đón nhận linh hồn Anna Cao thị Luận vào thiên đàng, hưởng hạnh phúc trường sinh.
Lời Cuối Của Mẹ
Các con thân yêu của mẹ,
Đến lúc các con đọc được những giòng này, Mẹ đã vĩnh viễn xa rời các con. Mẹ không biết được khi mình xa rời thế giới này, mình đã để lại được những gì cho các con cháu nhưng có một điều mẹ biết chắc, tình thương của mẹ dành cho các con, các cháu lúc nào cũng tràn đầy suốt cuộc đời mẹ. Mặc dù cuộc đời của mẹ thật đơn giản đến nỗi không thể giản đơn hơn, nhưng mẹ cũng muốn gởi đến cho các con tâm tình thương yêu suốt một đời của một người mẹ dành cho các con, nhất là cho các con biết những gian nan, thử thách mà mẹ đã trải qua trước khi có được các con cho đến khi các con có đủ trí khôn để biết những gì đang xảy ra quanh mình.
Từ ngày mẹ bắt đầu có sự hiểu biết, mẹ thấy đời mình tuy không phải luôn được sung sướng nhưng luôn được nhận nhiều ơn lành Chúa ban. Ông bà ngoại các con chỉ có 4 người con, gồm 2 trai & 2 gái. Tuy mẹ không bao giờ được đến trường như các anh em trong nhà vì mẹ mặc dù là người con thứ hai, nhưng là con gái lớn của gia đình, nên phải ở nhà phụ thầy mẹ là ông bà ngoại các con chăm sóc việc nhà, vườn rẫy, nhưng không vì vậy mà mẹ thiếu sự giáo dục và tình thương yêu của ông bà ngoại các con.
Như các con thường nghe thấy người ta gọi là ông ngoại các con là ông “Tổng Lự”, vì ông ngoại tên là Cao Lự, làm chức chánh tổng. Mẹ xưng hô với ông bà Ngoại của các con là “Thầy & Mẹ”. Mẹ thực kính yêu ông ngoại các con hết sức vì tính tình hiền hòa, điềm đạm, cộng với một sĩ khí chính trực của một nhà nho, hay thương giúp đỡ kẻ túng quẫn. Ông ngoại các con đã thực sự như một người thầy, dạy cho mẹ biết bao nhiêu điều. Bắt đầu từ việc kính Chúa, yêu người; kinh hạt không bao giờ được bỏ qua, sách bổn giáo lý thì phải thuộc nằm lòng cho đến cách tu thân, sống làm người làm sao cho xứng đáng. Người thường nhắc nhở mẹ: “sông có khúc, người có lúc” để con cái biết sống thích hợp với hoàn cảnh, biết nhìn đến kẻ thiếu may mắn hơn mình; điển hình, trong nạn đói năm Ất Dậu (1945), ông bà ngoại các con đã cứu sống được nhiều gia đình nên được rất nhiều sự mến mộ trong làng. Đây chính là những giá trị cuộc sống mà mẹ hấp thụ được từ ông bà ngoại các con. Thời gian này, mẹ cũng đã thầm chọn Mẹ Maria là mẫu gương cho đời mình, nguyện noi gương Mẹ những đức tính đơn sơ, khiêm tốn & phó thác.

Đến lúc 19 tuổi, vào ngày 22/3/1949, mẹ làm đám cưới với ba các con. Lúc này ba các con cũng mới bắt đầu đời binh nghiệp với quân đội Liên Hiệp Pháp. Như bao thiếu nữ miền thôn dã mới về nhà chồng, mẹ chỉ ước mơ mình sẽ có một cuộc sống gia đình bình lặng và yên ổn nhưng không ngờ Chúa đã gởi đến cho mẹ nhiều thử thách ngay sau khi lập gia đình với ba các con. Niềm vui được Chúa ban cho đứa con đầu lòng đã liên tiếp bị nhiều đám mây mù che phủ.
Vào hôm mồng Ba tết năm Canh Dần (1950), quân Việt Minh (tiền thân của Cộng Sản Việt Nam) tiến vào làng Hướng Phương, đem ông ngoại các con ra xử bắn tại Cồn Cát vì can tội phản động, vì đã làm chánh tổng, nhưng nhờ cách sống “có hậu” của ông ngoại các con, dân làng đã đồng lòng đứng ra xin khoan hồng giảm tội cho ông nên ông ngoại các con đã được giảm tội chết nhưng tội sống thì không tha nên sau đó chỉ bị đi tù ở Trại Tranh. Ông Nội các con là Chánh trương trong giáo xứ (giống như ông chủ tịch cộng đoàn bây giờ) cũng bị Việt Minh đem xử bắn với tội danh phản động, nhưng được giáo dân kêu nài xin tha, nên cũng được giảm tội chết và đi tù như ông ngoại các con. Trong khi đó, mẹ ở nhà sinh hạ đứa con gái đầu lòng. Tưởng rằng, Chúa ban cho mẹ một niềm vui để giảm bớt bầu khí u sầu đang bao trùm gia đình nội ngoại, nhưng không bao lâu, Chúa đã cất đi người chị gái của các con, vì không có đủ thuốc men chữa trị lúc chị các con lên cơn sốt nặng.
Vào năm sau, Chúa cho mẹ một người con khác. Như để đền bù, anh trai của các con sinh ra thật đẹp, thật bụ bẩm. Nhưng sự thiếu thốn thuốc men cũng như sự chậm lụt y khoa thời bấy giờ đã làm mẹ mất thêm đứa con thứ hai. Không những vậy, mẹ nghe lời các bà hàng xóm, đi xin một bé trai về nuôi nhưng rồi cũng chung số phận như hai anh chị đầu của các con. Lúc này, quả thật đức Tin của mẹ xao động thật nhiều với các biến cố liên tục xảy đến, trong gia đình cũng như ngoài xã hội.
Biến cố lớn nhất trong thời điểm này chính là sự chia đôi đất nước vào ngày 20/07/1954. Với những gì đã xảy đến cho ông Nội & ông Ngoại các con, Ba mẹ và phần lớn gia đình đều quyết định vượt tuyến qua bên sông Bến Hải. Tuy nhiên vẫn còn một số người thân vẫn còn ở lại quê nhà để giữ lấy mảnh đất của cha ông, hy vọng sự chia cách chỉ là ngắn hạn. Sự chia ly của những người thân, kẻ đi người ở, và một cuộc sống mới ngoài quê làng cũng như những gì đã xảy đến cho mẹ, khiến cho mẹ chẳng biết làm gì hơn là thực hành bài học phó thác.
Có lẽ thấy mẹ chịu thử thách đã nhiều, sau ngày chia đôi đất nước, mặc dù chỉ sống đời vợ lính, cùng theo chồng bôn ba trong miền địa đầu giới tuyến, Chúa đã cho mẹ cưu mang hết các con một cách suôn sẻ. Rồi Ba các con xây dựng được tổ ấm đầu tiên tại thánh địa La-vang, ngay phía sau đài Đức Mẹ. Một căn nhà với mảnh đất khiêm tốn nhưng cũng đủ làm thành một khu vườn cây ăn trái nho nhỏ, với giàn thiên lý trước sân nhà. Thật mẹ không còn mơ ước gì hơn vì đã có nơi ăn chốn ở cố định mặc dù Ba các con vẫn tiếp tục sống đời lính, nhưng cũng an ủi là vẫn sống gần với gia đình.
Những tưởng rằng, từ đây, cuộc đời mẹ sẽ yên ổn, chiều chiều có thể ra đài Đức Mẹ đọc kinh cầu nguyện cho chồng con. Dưới bóng Mẹ từ bi, mẹ đã từng nguyện phó thác các con cho Mẹ Lavang, xin Mẹ luôn giữ gìn ba các con khi chiến cuộc ngày càng trở nên mãnh liệt, làm mẹ phải một lần nữa xa lìa mái ấm vừa mới được gầy dựng và liên tục tay xách nách mang, thay đổi chổ ở. Từ La-vang xuống Quãng Trị, rồi vào Phủ Cam, Huế, chứng kiến biết bao thảm cảnh của chiến tranh. Tạ ơn Chúa & Mẹ đã quan phòng cho Ba các con vẫn sống còn qua các cuộc chiến ác liệt của vùng I, cũng như các con vẫn được bình yên.
Trong những ngày tết Mậu Thân, mẹ đã lo lắng không biết bao nhiêu khi mấy đứa các con được gởi ra ăn tết với ba các con ngoài Quãng Trị, mà lại nghe Quãng Trị bị Việt Công tấn công trước Huế, không biết chuyện gì xảy đến cho mấy cha con trong khi mẹ đang ở Phủ Cam, bồng bế Việt & Tuyến tìm đường chạy loạn. Sau cuộc thảm sát Mậu Thân, ba mẹ không thể chịu đựng được khi hình dung những gì mình đã chứng kiến sẽ có thể xảy đến cho chính gia đình mình. Vì vậy, mẹ đành phải quyết định gởi những đứa lớn vào cho ông bà ngoại các con ở Cam Ranh. Dầu có phải xa lìa một số các con nhưng ít nhất là có thể yên lòng khi biết các con đang sống xa miền lửa đạn, trong khi mẹ phải bận tâm lo lắng cho Ba các con.
Tuy sự gan dạ và anh dũng của Ba các con trên chiến trường làm cho mẹ thật hãnh diện, nhất là khi Ba các con được tôn vinh làm người hùng Thiết giáp của Thiết Đoàn Hỏa Tuyến, hình ảnh và chiến công của Ba các con được liên tục đăng tải trên báo chí; mọi người đều tới chúc mừng mẹ, nhưng không ai biết mẹ lo sợ cho Ba các con mỗi ngày như thế nào. Từng đêm, mẹ thao thức nguyện cầu cho Ba các con, từng chuỗi kinh này đến chuỗi kinh khác, cầu mong cho Ba các con được an lành trở về sau mỗi một trận chiến trong khi Ba các con vẫn phải tiếp tục đánh từ trận này qua trận khác, Khe Sanh, Hạ Lào, mùa Hè đỏ lửa, . . . không trận nào thiếu Ba các con . . .
Thời gian sau này, các con đều đã khôn lớn. Vận nước đổi thay. Các con đã cùng mẹ trải nghiệm thêm những khó khăn trong cuộc sống khi Ba các con bị tù đày, mà những người thắng trận gọi là học tập cải tạo. Những khó khăn này thật ra đối với mẹ chẳng là gì, nhưng mẹ thật xót xa cho các con khi thấy các con phải lao động quần quật, ăn thì không đủ no, hết lội xuống ruộng lại vác cuốc lên rẫy, tương lai thì mịt mờ không biết đi về đâu. Có lẽ ý Chúa muốn cho các con trải qua những khổ cực như vậy để các con trân quý thêm cuộc sống của mình chăng? Mẹ thật hy vọng cho các con học được thánh ý Chúa sau này trên mỗi chặng đường đời các con đi. Mẹ chỉ suy nghĩ đơn giản, chuyện gì cũng có thánh ý Chúa trong đó, vấn đề là mình có thấy được hay không mà thôi.
Còn có thật nhiều điều mẹ muốn nói với các con, nhưng có lẽ đến đây là đủ vì bây giờ các con đã khôn lớn, đã có gia đình, trách nhiệm riêng của mình. Mẹ thật cám ơn Chúa đã cho mẹ có thời gian với hết tất cả các con, ở Việt Nam, cũng như tại đất nước này trong đoạn đường cuối của mẹ. Mẹ cám ơn đến các con dâu, con rể, con nuôi đã cho mẹ được làm mẹ của các con; cám ơn những chăm sóc, quan tâm & thương yêu của các con cũng như của tất cả con cháu trong gia đình. Mẹ cám ơn Ba các con đã làm bạn đồng hành với mẹ suốt quãng đường 65 năm tràn đầy vui buồn, mưa nắng. Mẹ nhờ các con chuyển lời cám ơn đến Mẹ Bề trên cùng các soeurs trong dòng kín, luôn hằng cầu nguyện cho mẹ, lại cho mẹ được viếng nhà nguyện của nhà dòng lần cuối trước khi về với cát bụi. Mẹ thật sự sung sướng & hạnh phúc có được Nhàn làm một thành viên của nhà dòng, như mẹ hằng luôn mong ước có được một đứa trong các con dâng mình cho Chúa.
Sau cùng, mẹ cũng xin các con cầu nguyện giúp mẹ, xin Thiên Chúa ban nhiều ơn lành đến những người quen biết các con (nhất là quý Cha, quý Soeurs gần gủi với gia đình, đã giúp phần rỗi cho mẹ trong những giờ phút cuối) dù hiện diện hay vắng mặt, đã đọc kinh, phân ưu, dâng lễ, tiễn đưa mẹ cũng như đã cho mẹ những vòng hoa tươi đẹp, làm hành trang đi về cõi vĩnh hằng.
Mẹ của các con,
Anna Cao Thị Luận *Dzũng ghi lại cho mẹ.

Thánh Ca Cầu Hồn
NGUYỆN CHÚA CHÍ ÁI - Hoàng Khánh & Kim Long
ĐK. Nguyện Chúa chí ái, hãy lắng nghe lời chúng con.
Dủ tình thương xem, vì chúng con phạm dến Người.
1. Giòng suối lệ tuôn mãi, đoàn chúng con hướng lên Người.
Lạy Chúa Trời vinh quang, nguyện thương đến lời van nài.
2. Người chính đường sinh phúc, là cánh tay Chúa uy quyền. Chìa khóa trời cao quan, nguyện thương xóa sạch lỗi lầm.
LẠY MẸ XIN YÊN ỦI – Nguyễn Khắc Xuyên
ÐK: Lạy Mẹ xin yên ủi chúng con luôn luôn, Mẹ từ bi xin phá những nỗi u buồn. Vì đời con gieo rắc biết bao đau thương, và tràn lan gai góc bước trên con đường.
1. Hỡi Mẹ rất nhân từ Mẹ quên sao được hôm xưa, lời Mẹ hứa khi ở trên núi kia, lúc mà Chúa sinh thì Mẹ đứng âu sầu lặng yên, là Mẹ chúng con mến tin linh quyền.
2. Ðến giờ chết xin Mẹ ngự đến bên giường khuyên con, và ban xuống cho chúng con những ơn. Ước gì chúng con được hầu sát ngay cạnh Mẹ liên, từ nay hết lo lắng hết chán phiền.
TỪ CHỐN LUYỆN HÌNH - Kim Long
1. Từ chốn luyện hình u tối vọng tiếng bao linh hồn khóc than Niềm thành tin dâng Mẹ nhân ái, nguyện Mẹ thương nghe đoàn con cái thiết tha van nài.
ÐK: Từ vực sâu, tiếng khóc than còn vọng ngân với tháng năm u hoài đớn đau. Mẹ, Mẹ ơi hãy đoái thương, lòng từ bi hãy chiếu soi hết mọi linh hồn.
2. Ngày tháng trôi vào quên lãng Nào biết trông ai người nhớ thương Lệ sầu rưng rưng mờ đôi mắt, lửa hồng bao đêm ngày nung nấu đớn đau khôn lường.

TỪ VỰC SÂU U TỐI – Kim Long
ÐK: Từ vực sâu u tối, con cầu xin Chúa, Chúa ơi ! Từ vực sâu thương đau, con đợi trông Chúa nhận lời.
1. Nếu Chúa chấp tội Chúa ơi, nào ai đứng vững thảnh thơi ? Nhưng Cha khoan hồng thứ tha, khiến muôn dân luôn tin thờ.
2. Con luôn trông cậy Chúa con, hồn con tha thiết cậy tin. Con luôn trông cậy Chúa con, vững tâm tin lời đoan nguyền.
3. Hơn quân canh đợi ánh dương, hồn con trông Chúa nào ngơi. Hơn quân canh đợi ánh dương, Ích-Diên trông cậy Chúa Trời.
TRONG GIAN TRUÂN - Hoàng Khánh & Kim Long
ÐK: Trong gian truân con đã kêu cầu, và Chúa đã đáp lời con. Từ vực sâu con nài van Chúa, và Chúa đã nghe tiếng con.
1. Chúa xô con xuống lòng vực thẳm giữa muôn cuồng sóng đại dương, bao dòng nước cuốn trôi, bao triều phong ba cùng xô lấp tấm thân con.
2. Mắt con chan chứa giòng lệ thảm ngước trông về Chúa từ nhân. Trong vực sâu tối tăm, tâm hồn con tin cậy nơi Chúa vẫn trung kiên.
TRÊN CON ĐƯỜNG VỀ QUÊ - Nguyễn Khắc Xuyên
ÐK: Trên con đường về quê mà có bóng Mẹ, con vững thêm niềm tin, bước đi bình an. Trên con đường về quê mà có bóng Mẹ, con vững thêm niềm tin, bước đi bình an.
1. Trời đêm vắng sao, sương về. Ðường xa thăm thẳm khuất bóng quê. Con băn khoăn đưa mắt trông tìm đây đó, có ai bạn hiền cùng đi khỏi lo. Mẹ ơi bóng đêm rợn rùng, vực sâu đang gầm dưới lá rung. Con lao đao sắp ngã trên đường nguy khốn, đoái thương con cùng, Mẹ Ðấng Chí Tôn.
2. Mẹ Maria nhân từ, Mẹ như ánh trăng chiếu bóng đêm. Bên tai con âu yếm tiếng Mẹ khuya sớm, chúng con lo gì sầu thương vấn vương. Mẹ ơi dẫu xa muôn trùng, Mẹ thương đến hồn rất đáng thương. Con đây là giá Máu Con mẹ yêu dấu, vững tin ở Mẹ thương đến con nhiều.

THÁNH VỊNH 102
1. Chúa là Ðấng từ bi và nhân hậu, Người đại lượng và chan chứa tình thương. Người không xử với ta như ta đáng tội và không trả cho ta theo lỗi của ta.
ĐK: Chúa ban ơn cứu độ cho người công chính.
2. Như người Cha xót thương con cái mình, Chúa xót thương những kẻ kính sợ Người, vì Người biết chúng ta được dựng nên bằng gì. Người vẫn nhớ chúng ta là cát bụi.
3. Ðời sống con người chóng qua như cỏ, như bông hoa nở trong cánh đồng: một cơn gió thoảng đủ làm nó biến đi, nơi nó mọc cũng không còn mang vết tích.
4. Nhưng lòng từ bi Chúa tồn tại đến muôn đời, đối với những kẻ kính sợ Người, và công lý Người ban tới con cái cháu chắt, đối với những người trung thành với lời giao ước và nhớ tuân giữ các giới răn của Người.
KINH HÒA BÌNH
Lạy Chúa từ nhân xin cho con biết mến yêu và phụng sự Chúa trong mọi người. Lạy Chúa xin hãy dùng con như khí cụ bình an của Chúa để con đem yêu thương vào nơi oán thù, đem thứ tha vào nơi lăng nhục, đem an hòa vào nơi tranh chấp, đem chân lý vào chốn lỗi lầm; để con đem tin kính vào nơi nghi nan, chiếu trông cậy vào nơi thất vọng; để con dọi ánh sáng vào nơi tối tăm, đem niềm vui đến chốn u sầu.
Lạy Chúa xin hãy dạy con: tìm an ủi người hơn được người ủi an, tìm hiểu biết người hơn được người hiểu biết, tìm yêu mến người hơn được người mến yêu. Vì chính khi hiến thân là khi được nhận lãnh, chính lúc quên mình là lúc gặp lại bản thân; vì chính khi thứ tha là khi được tha thứ, chính lúc chết đi là khi vui sống muôn đời.
Ôi Thần Linh thánh ái xin mở rộng lòng con, xin thương ban xuống những ai lòng đầy thiện chí ơn an bình.

Kinh Nguyện Cầu Hồn
Kinh Chúa Thánh Thần
1. Cầu xin Chúa Thánh Thần, Người thương thăm viếng hồn con. Ban xuống cho con hồng ân chan chứa, trau dồi cho đáng ngôi thánh đường.
ÐK: Nguyện xin Chúa Ngôi Ba, đoái nghe lời con thiết tha. Tình thương mến ấp ủ con ngày đêm, nhuần thấm xác hồn tràn lan ơn thiêng.
2. Cầu xin Chúa Thánh Thần, Người ban cho trí hồn con. Ơn biết khôn ngoan tìm theo chân lý. Xa điều gian dối luôn trung thành.
Kinh Tin
Lạy Chúa con, con tin thật có một Ðức Chúa Trời là Ðấng thưởng phạt vô cùng. Con lại tin thật Ðức Chúa Trời có Ba Ngôi, mà Ngôi Thứ Hai đã xuống thế làm người, chịu nạn chịu chết mà chuộc tội cho thiên hạ. Bấy nhiêu điều ấy cùng các điều Hội Thánh dạy, thì con tin vững vàng vì Chúa là Ðấng thông minh và chân thật vô cùng đã phán truyền cho Hội Thánh. Amen.
Kinh Cậy
Lạy Chúa con, con trông cậy vững vàng, vì công nghiệp Ðức Chúa Giêsu, thì Chúa sẽ ban cho con giữ đạo nên ở đời này, cho ngày sau được lên Thiên Ðàng, xem thấy mặt Ðức Chúa Trời hưởng phúc đời đời, vì Chúa là Ðấng phép tắc và lòng lành vô cùng đã phán hứa sự ấy, chẳng có lẽ nào sai được. Amen.
Kinh Mến
Lạy Chúa con, con kính mến Chúa hết lòng hết sức, trên hết mọi sự, vì Chúa là Ðấng trọn tốt trọn lành vô cùng. Lại vì Chúa thì con thương yêu người ta như mình con vậy. Amen.
Kinh Ăn Năn TộI
Lạy Chúa con, Chúa là Đấng trọn tốt trọn lành vô cùng. Chúa đã dựng nên con, mà cho con Chúa ra đời, chịu nạn chịu chết vì con; mà con đã cả lòng phản nghịch lỗi nghĩa cùng Chúa. Thì con lo buồn đau đớn, cùng chê ghét mọi tội con trên hết mọi sự. Con dốc lòng chừa cải, và nhờ ơn Chúa thì con sẽ lánh xa dịp tội, cùng làm việc đền tội cho xứng. Amen.

Kinh LẦN HẠT NĂM DẤU THÁNH
Phép lần hạt Năm dấu thánh Mình Đức Chúa Giêsu
Thứ nhất thì gẫm:
Khi quân dữ bắt chân tả Đức Chúa Giêsuvào Thánh Giá, mà lấy đinh sắt đóng vào đau lắm, máu chảy xuống ròng ròng. Khi gẫm sự ấy thì nguyện 5 kinh Lạy Cha, lạy ơn Đức Chúa Giêsu chịu đóng đinh chân tả vì chúng con đi đàng trái; cùng nguyện 1 kinh Kính Mừng, thương Đức Mẹ đau đớn trong lòng như phải đóng đinh vậy. Xin cho chúng con chừa đi đàng trái, ấy là chớ làm sự tội lỗi nữa. Amen.
Đoạn đọc năm kinh Lạy Cha, rồi:
Xướng: Chúng con cậy vì danh Chúa nhân từ cho linh hồn Phêrô & Anna được lên chốn nghỉ ngơi.
Đáp: Hằng xem thấy mặt Đức Chúa Trời sáng láng vui vẻ vô cùng. Amen.
Rồi đọc một kinh kính mừng.
Thứ hai thì gẫm:
Khi quân dữ bắt chân hữu Đức Chúa Giêsu vào Thánh Giá, mà đóng đinh nơi có gân cùng mạch máu nhiều, cho nên cả và mình Đức Chúa Giêsu phải khốn. Khi gẫm sự ấy thì nguyện 5 kinh Lạy Cha; đội ơn Đức Chúa Giêsu xưa ở thế gian ba mươi ba năm, mỏi chân đi dạy dỗ chúng con, mà chúng con lại lấy đinh sắt đóng chân cho làm vậy; cùng nguyện 1 kinh Kính Mừng, thương Đức Mẹ phải khốn cùng Con. Xin cho chúng con hằng đi đàng ngay thật, là đẹp lòng Đức Chúa Trời luôn. Amen.
Thứ ba thì gẫm:
Khi quân dữ bắt tay tả Đức Chúa Giêsu vào Thánh Giá, mà lấy búa sắt đóng đinh đau lắm, bởi cả mình Đức Chúa Giêsu nặng, thì lỗ tay liền xé ra, càng thêm đau đớn hơn nữa. Khi gẫm sự ấy thì nguyện 5 kinh Lạy Cha, lạy ơn Cha Cả chẳng tiếc mình vì con dữ là chúng con; cùng nguyện 1 kinh Kính Mừng, thương Đức Mẹ phải đau đớn cùng Con. Xin cho chúng con chừa sự chẳng nên, cho ngày sau khỏi bên tay tả Đức Chúa Giêsu, là bên kẻ dữ phải sa hoả ngục. Amen.
Thứ bốn thì gẫm:
Khi quân dữ bắt tay hữu Đức Chúa Giêsu vào Thánh Giá, mà bởi chẳng đến lỗ nó làm đã sẵn, thì nó buộc cổ tay Đức Chúa Giêsu kéo ra cho đến nơi, liền giãn xương ngực ra cho nên đau đớn lắm, thì mới đóng đinh vào. Khi gẫm sự ấy thì nguyện 5 kinh Lạy Cha, thương Đức Chúa Giêsu lấy tay làm những sự lành cho thiên hạ, mà người ta lại trả công cho làm vậy, cùng nguyện 1 kinh Kính Mừng, thương Đức Mẹ bởi yêu Con hơn mình, thì thương xót Con lắm. Xin cho chúng con biết làm việc lành phúc đức, cho ngày sau được ở bên tay hữu Đức Chúa Giêsu là bên kẻ lành đặng lên thiên đàng. Amen.
Thứ năm thì gẫm:
Khi Đức Chúa Giêsu đã sinh thì, có một người quân lính lấy đòng mà đâm cạnh nương long Đức Chúa Giêsu phải trái tim, máu cùng nước chảy ra; song le Đức Chúa Giêsu chẳng đau đớn gì vì đã sinh thì, nhưng Đức Mẹ đau đớn lắm như phải dao sắc thâu qua Trái Tim Đức Mẹ vậy. Khi gẫm sự ấy thì nguyện 5 kinh Lạy Cha, đội ơn Đức Chúa Giêsu đã lấy hết máu trong trái tim đổ ra cho chúng con; cùng nguyện 1 kinh Kính Mừng, thương Đức Mẹ phải đau đớn như dao sắc thâu qua lòng vậy. Xin cho chúng con chớ có lòng yêu sự thế gian, mà bỏ nghĩa Đức Chúa Giêsu yêu dấu chúng con, cho nên chịu chết vì chúng con. Amen.
Thứ sáu thì nguyện:
Ba kinh Lạy Cha, kính lạy những cái đinh thâu qua chân tay Đức Chúa Giêsu cùng nguyện 1 kinh Lạy Cha, kính lạy lưỡi đòng thâu qua cạnh nương long Đức Chúa Giêsu cùng nguyện 1 kinh Lạy Cha, kính lạy Thánh Giá, là giường Cha cả muôn vật nằm khi sinh thì. Xin Đức Chúa Giêsu lấy Thánh Giá, đinh sắt, lưỡi đòng, như chìa khóa mở cửa thiên đàng cho linh hồn Phêrô & Anna được vào. Amen.
Sau khi đọc 5 kinh Lạy Cha rồi đọc tiếp:
Lạy ơn Đức Chúa Giêsu cùng Rất thánh Đức Bà; chúng con dâng bấy nhiêu kinh nguyện này, nhớ đến những sự thương khó Đức Chúa Giêsu đã chịu vì chúng con. Chớ chi chúng con có ngày nào được chịu sự gì khó vì Đức Chúa Giêsu làm chứng, có lòng kính mến Cha cả trên hết mọi sự; song le chúng con là kẻ yếu sức, cậy trông rất thánh Đức Bà, thêm sức cho chúng con được bền lòng giữ đạo cho trọn, cùng xưng tên Đức Chúa Giêsu ra trước mặt thiên hạ. Amen.
KINH KÍNH RẤT THÁNH GIÁ.
(Kinh này được trích ra từ Thiên Chúa Thánh Giảo Nhựt Khóa, xuất bản năm 1955, do Nhà Xuất Bản Imprimerie de la Mission, 289 đường Hai Bà Trưng, Tân Định, Sàigòn. Do Lm Vũ Thế Toàn phổ biến.)
A rất thánh giá, chúng con kính mừng cây rất thánh giá, Là cây đã chuộc muôn dân đặng rỗi! Cho kẻ có phước đặng phần vui mừng, Cho kẻ có tội đặng lòng trông cậy, Cho kẻ yếu đuối đặng nhờ sức mạnh, Cho kẻ khốn nạn đặng sự an lành.
Khen cây thánh giá ở giữa rừng phàm, nên giống báu lành, nên cây sang trọng, Nên đơn linh nghiệm, nên tàu vượt khỏi biển hiểm thế này. Cây thánh giá thật là gươm giáo dẹp giặc linh hồn, khử trừ đánh diệt tam cừu oan gia, sát phạt tà ma, thịt mình thế tục.
Vì cây thánh giá là như chìa khóa mở cửa Thiên Đàng, cho chúng con đặng vào đến nơi quê thật. Cây thánh giá tốt lành rất mực rườm rà im mát, bóng che thiên hạ khỏi chốn hỏa hình. Cội rễ nhành lá, búp bông hoa quả, Từ xưa đến nay, cây nào dám ví bằng cây thánh giá, Từ cây thánh giá chở mình Chúa Cả Đóng đinh chịu chết trên cây thánh giá.
Vậy cây thánh giá nên giống báu lành vô lượng vô biên, Lưỡi khen chẳng xiết, bút ngợi khôn cùng. Tài thánh giá, ai dám ví bằng? Sức thánh giá, vô số chẳng cùng. Rầy tôi trông cậy thánh giá. Tôi nhớ Chúa tôi là Chúa Giêsu cực cao cực cả, Đã dùng thánh giá mà chuộc tội tôi.
Vậy nên tôi phải hết lòng khiêm nhượng, cảm ơn, thờ phượng. Tôi kính, tôi lạy, tôi mừng thánh giá. Ngửa nhìn thánh giá thật giống chữa tôi. Chuộc tôi đặng rỗi, tha hết tội tôi. Tôi cầu đã phỉ, tôi nguyện đã đáng. Tôi đặng cậy nhờ, Đau thì liền đã, nghèo xảy lại an.
Vậy tôi trông cậy thánh giá, Xin đưa linh hồn Phêrô & Anna qua khỏi gian nan, Tới nước Thiên Đàng, Đặng ở chốn an, chẳng còn khốn khó. Amen.
Kinh Vật Mọn
Chúng con là vật mọn phàm hèn, mà cả lòng lạy Đức Chúa Giêsu chí tôn chí đại là Chúa chúng con. Chúng con nhớ đến những sự thương khó Đức Chúa Giêsu xưa chịu ba mươi ba năm vì chúng con, thì trong lòng chúng con thảm thiết kinh khủng nhuốc nha, mà chúng con có ngày nàođặng trả nghĩa Đức Chúa Giêsu cho nên.
Thuở xưa khi Đức Chúa Giêsu chuộc tội chịu chết, thì trời dất u ám, độn địa sầu nảo, núi non là đá vỡ ra tan tác, còn thương Chúa sinh nên muôn vật huống là chúng con mà chẳng thương Cha Cả đã chảy ra hết vì tội con dữ là chúng con, mà chúng con thấy Cha thương con dường ấy, chẳng có khi đừng nước mắt chảy ra ăn năn tội lỗi đã phạm cùng Dức Chúa Trời. Ấy thật bởi tội chúng con, cho nên Đức Chúa Giêsu xuống thế liều mình chịu đóng đinh chịu chết làm vậy.
Chúng con hằng kính mến Đức Chúa Giêsu, hằng theo chân Đức Chúa Giêsu mà tích năm dấu Thánh Mình Đức Chúa Giêsu vào ở trong lòng chúng con.
Xướng: Chúng con lạy ơn Dấu Thánh chân tả Đức Chúa Giêsu Đáp: Vì tội chúng con
Chúng con lạy ơn Dấu Thánh chân hữu Đ.C.G.
Chúng con lạy ơn Dấu Thánh tay tả Đ.C.G.
Chúng con lạy ơn Dấu Thánh tay hữu Đức Chúa Giêsu
Chúng con lạy ơn Dấu Thánh cạnh nương long Đ.C.G.
Kinh Vực Sâu Lạy Chúa con, con ở dưới vực sâu kêu lên Chúa con, xin Chúa con hãy thương nhận lời con kêu van; hãy lắng nghe tiếng con cầu xin. Nếu Chúa tôi chấp tội nào ai rỗi được? Bởi Chúa tôi hằng có lòng lành, cùng vì lời Chúa con phán hứa. Con đã trông cậy Chúa con. Linh hồn con cậy vì lời hứa ấy, vì đã trông cậy Chúa con. Những kẻ làm dân Đức Chúa Trời đêm ngày hãy trông cậy Người cho liên. Vì Người rất nhân lành hay thương vô cùng, sẽ tha hết tội lỗi kẻ làm dân Người thay thảy. Lạy Chúa con xin ban cho linh hồn Phêrô & Anna được nghỉ ngơi đời đời và được sáng soi vô cùng. Lạy Chúa con, xin cứu lấy linh hồn Phêrô & Anna cho khỏi tù ngục, mà được nghỉ yên. Amen.
Kinh Lạy Nữ Vương
Lạy Nữ Vương Mẹ nhân lành làm cho chúng con được sống, được vui, được cậy. Thân lạy Mẹ, chúng con, con cháu E-và ở chốn khách đầy, kêu đến cùng Bà; Chúng con ở nơi khóc lóc than thở kêu khấn Bà thương. Hỡi ôi! Bà là Chúa bầu chúng con, xin ghé mặt thương xem chúng con. Đến sau khỏi đày, xin cho chúng con được thấy Đức Chúa Giêsu, Con lòng Bà gồm phúc lạ. Ôi khoan thay! nhân thay! dịu thay! Thánh Maria trọn đời đồng trinh. Amen.
Kinh Cám Ơn Con cám ơn Đức Chúa Trời là Chúa lòng lành vô cùng, chẳng bỏ con, chẳng để con không đời đời, mà lại sinh ra con cho con được làm người, cùng hằng gìn giữ con, hằng che chở con, lại cho Ngôi Hai xuống thế làm người, chuộc tội chịu chết trên cây Thánh giá vì con, lại cho con được đạo thánh Đức Chúa Trời, cùng chịu nhiều ơn nhiều phép Hội thánh nữa, và đã cho phần xác con ngày hôm nay được mọi sự lành, lại cứu lấy con kẻo phải chết tươi ăn năn tội chẳng kịp. Vậy các Thánh ở trên nước Thiên đàng cám ơn Đức Chúa Trời thể nào, thì con cũng hợp cùng các Thánh mà dâng cho Chúa con cùng cám ơn như vậy. Amen.
Kinh Trông Cậy Chúng con trông cậy rất thánh Đức Mẹ Chúa Trời, xin chớ chê chớ bỏ lời chúng con nguyện, trong cơn gian nan thiếu thốn, Đức Nữ Đồng Trinh hiển vinh sáng láng hằng chữa chúng con cho khỏi mọi sự dữ. Amen.
Lạy rất thánh Trái tim Đức Chúa Giêsu. Đáp: Thương xót chúng con. Lạy trái tim cực thanh cực tịnh Đức Bà Maria. Đáp: Cầu cho chúng con. Lạy ông Thánh Giuse là bạn thanh sạch Đức Bà Maria. Đáp: Cầu cho chúng con. Lạy Các Thánh tử đạo Việt Nam. Đáp: Cầu cho chúng con.
Nhân danh Cha và Con, và Thánh Thần. Amen